{"type":"FeatureCollection","features":[{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5152672235757,52.178981075103]},"properties":{"id":"14264093","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.158771\/4.471322\/52.199191\/4.559213\/brt\/1760\/\/14264093@1760","title":"Zonder Titel - Klimroos","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Simona Vergani (1967)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder Titel - Klimroos","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder Titel - Klimroos","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/ae0da49b01e94b17987bd0d8f4e40b75\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1996","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Zwarte Meerlaan, hoek Regenboogpad","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Zeven bronzen figuren dansen op de dakrand van de scholen aan het Regenboogpad. Ze zijn ontworpen door kunstenaar Simona Vergani. Vergani vertelde de pers tijdens de onthulling dat ze de zeven jongens en meisjes wilde weergeven als volwassenen, die in nauw contact zijn gebleven met hun jeugd. Hun haren hebben de vorm van wolken, die soms aan elkaar vastzitten en zo een wolkendek vormen. De scholengemeenschap, destijds bestaande uit De Dukdalf, De Tweemaster en de Zijlwijkschool, werd in 1993 opgeleverd. Een percentage van de bouwkosten werd besteedt aan het kunstwerk.\nVergani wil niet zozeer de omgeving met haar werk naar haar hand zetten, als wel een beeld maken dat past bij de omgeving. Haar kunst moet samensmelten met de locatie waar het voor bedoeld is. Dat wil niet zeggen dat het onzichtbaar moet zijn. Ze gebruikt (felle) kleuren in haar sculpturen, iets dat waarschijnlijk voortkomt uit haar Italiaanse achtergrond. Ze volgde in Milaan een opleiding, voordat ze in 1990 naar Amsterdam verhuisde en er twee jaar studeerde aan de Rijksakademie.\nHoewel Vergani jongens en meisjes afbeeldde voor \u2018Thought\u2019, laat ze vaker meisjes- of vrouwfiguren een rol spelen in haar werk. Net als dieren. Die dieren staan dan symbool voor menselijke eigenschappen. Zo maakte ze een meer dan manshoge beer voor het Erasmuspark in Amsterdam in 2001. Trots en zelfverzekerd boven alles en iedereen uittorenend drukt het dier fierheid uit. Zo wordt het beeld een soort buurtbeeldmerk.\nFantasie, sprookjes en mythes vormen de voedingsbodem waaruit Vergani put. Juist vanwege die sprookjesachtige, vaak speelse instelling die uit haar werk spreekt, kon zij goed uit de voeten met een opdracht voor de Leidse scholengemeenschap. \nTekst: Machteld Leij   \n\nwww.simonavergani.com","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4936725935134,52.169103251245]},"properties":{"id":"14264096","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.148888\/4.449727\/52.189318\/4.537618\/brt\/1760\/\/14264096@1760","title":"Schaapsherder","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Wendela Gevers Deynoot (1947)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Schaapsherder","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Schaapsherder","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/8e1b3cd996b14a57852eb985e72c89b3\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2002","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Roestvrijstaal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Willem de Zwijgerlaan 2, plein voor Groenoord Plaza","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het is niet ongebruikelijk dat het lang duurt voordat een beeld in de openbare ruimte kan worden onthuld. Omdat er vaak verschillende partijen bij betrokken zijn, met uiteenlopende belangen, zijn dat doorgaans projecten van enkele jaren. Maar de opdracht die Wendela Gevers Deynoot kreeg, spant de kroon. Maar liefst twintig jaar later heeft het geduurd voordat dit beeld werd geplaatst.\nHet begon allemaal begin jaren tachtig. Destijds deed de gemeente een oproep voor een monument ter ere van de schapenhouderij in de Leidse regio. De stad heeft immers veel te danken aan dit dier en zijn wol. Gever Deynoot reageerde en kreeg, met twee andere kunstenaars, een schetsopdracht. In 1983 mocht zij het definitieve ontwerp maken.\nOok al was er jarenlang onduidelijkheid over de plek waar het beeld moest komen te staan, zij heeft al die tijd hooguit de maatvoering veranderd aan haar oorspronkelijke ontwerp. Met de bouw van Groenoord Plaza kwam er een ommekeer in de slepende kwestie. In september 2002 werd het beeld uiteindelijk onthuld. Op een speciaal aangelegd plein voor de twee torens van het gebouw.\nDe schaapsherder en zijn kudde zijn na even kijken duidelijk herkenbaar. Toch blijft het daar niet bij. De platte platen roestvrij staal heeft Gevers Deynoot in een labyrintachtige krul gebracht met de herder als spil. Daarmee geeft ze de verhoudingen aan tussen individu en gemeenschap: een van de thema\u2019s die als een rode draad door haar werk loopt. Ook het gebruik van positieve en negatieve vormen van de schapen \u2013 kijk maar hoe de koppen en de staarten in elkaar overvloeien \u2013 dragen daaraan bij.\n\u2018Ik wil universele waarden zichtbaar maken met gebruikmaking van bestaande en herkenbare vormen\u2019, zegt Gevers Deynoot in een interview met Catrien Seite in Het Financieele Dagblad van 24 september 1999. En dat doen al haar beelden en kunsttoepassingen.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4723933813835,52.160988801417]},"properties":{"id":"14264099","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140770\/4.428448\/52.181207\/4.516339\/brt\/1760\/\/14264099@1760","title":"Plastiek - Vondellaan","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frans de Wit (1942-2004)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Plastiek - Vondellaan","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Plastiek - Vondellaan","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/7488f807649241b39858a80e85128154\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1977","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"beton, fijn grind","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Vondellaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Een van de sculpturen die beeldhouwer Frans de Wit voor Leidse scholen realiseerde, is de forse betonnen plastiek aan de Vondellaan. Net als zijn vroege bronzen beeld aan de Vijfmeilaan en het cortenstalen reli\u00ebf aan de Sumatrastraat is het ontstaan uit een percentageregeling. Daarbij komt bij nieuwbouw van scholen geld vrij voor kunst. Zo ook bij deze oorspronkelijk technische school halverwege de jaren zeventig.\nIn tegenstelling tot de figuratieve beeldtaal van de vroege brons aan de Vijfmeilaan, was De Wits eigen stijl hier al meer uitgekristalliseerd. Net als veel tijdgenoten koos hij in de tweede helft van de jaren zestig voor totale abstractie. Voor de technische school maakte De Wit een forse sculptuur die uit de grond lijkt op te rijzen. Althans dat was oorspronkelijk zo, want inmiddels is de bak waar de sculptuur in stond opgevuld met grind.\nKarakteristiek voor De Wit is diens gevoel voor schaal en zijn gevoel voor hoe een beeld in zijn omgeving past. Dat kun je ook aflezen aan zijn beroemde \u2018Klimwand\u2019 in recreatiepark Spaarnwoude. Deze reusachtige betonnen sculptuur was regelmatig te zien als leader van \u2018Krasse Knarren\u2019 van Van Kooten & De Bie. Ook al is het beeld aan de Vondellaan fors, het past bij het gebouw en je kunt je er nog steeds mee verhouden. Net als de architectuur van architectenbureau Van Oerle en Schrama gaat dit beeld over zuivere maatvoering. Door de grote betonnen vorm schuin te plaatsen, geeft De Wit impliciet de looprichting naar de ingang aan. Tegelijkertijd laat hij de sculptuur reageren op de strakke architectuur van het schoolgebouw. Het speelse contrast maakt dat je als toeschouwer onbewust op zoek gaat naar de verschillen. Met het materiaal beton lijkt De Wit juist weer voort te borduren op de architectuur. Want daarvoor hebben de architecten veel beton, glas en staal gebruikt.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.fransdewit.com","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.fransdewit.com\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4772926047635,52.147199239792]},"properties":{"id":"14264102","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.126974\/4.433347\/52.167424\/4.521238\/brt\/1760\/\/14264102@1760","title":"Het Wicht","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Prof. Oswald L.  Wenckebach (1895-1962)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Het Wicht","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Het Wicht","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/2e6a61cb2674428db6dfe8dfe6147abc\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1960","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Vijf meilaan, Winkelcentrum \"De Luifelbaan\" bij kruising Vijf meilaan\/Churchilllaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Opgeleid aan de Kunstnijverheidsschool in Haarlem (1913\u20131915) en de Tekenacademie te Wenen (1915-1918), en begonnen als schilder, gooide Oswald L. Wenckebach het roer in 1920 rigoureus om: hij ging beeldhouwen. Collega John R\u00e4decker (1885-1956) stimuleerde hem deze keuze te maken; hij had in hem direct een beeldhouwer gezien. Het bleek een juiste overstap. Al gauw kwamen er opdrachten. En in 1936 kreeg Wenckebach bij de afdeling Bouwkunde aan de Technische Hogeschool Delft een aanstelling als buitengewoon hoogleraar boetseren en beeldhouwkunst.\nVoor zijn klassieke vormentaal was veel waardering, niet alleen in het onderwijs maar ook in het opdrachtencircuit. Behalve standbeelden, enkele oorlogsmonumenten en portretten, vervaardigde hij vele penningen. Zo kreeg hij de opdracht het Verzetskruis 1940-1945 te ontwerpen.\nNa de oorlog ging Wenckebach steeds meer experimenteren. Op zoek naar de kracht van de eenvoud, begon hij vormen te abstraheren. Typerend voor Wenckebachs signatuur van de jaren vijftig is de massieve en sobere opbouw van een sculptuur, waarin hij met enkele details kleding, haar en gezicht suggereerde. In die geheel eigen vormentaal maakte Wenckebach een reeks ironische portretfiguren.\nOfschoon het vermoedelijk geen portret betreft, past \u2018Het Wicht\u2019 op het Vijfmeiplein in die reeks. Haar neusje wipt bijvoorbeeld net zo eigenwijs omhoog als dat van \u2018Monsieur Jacques\u2019 (1956\/1959) in Rotterdam. En haar stramme houding doet denken aan die van \u2018Dr. A.F. Philips\u2019, een brons van Wenckebach in Eindhoven uit 1950. Terwijl de statische pose bij de mannen natuurlijk overkomt, is het voor een meisje op z\u2019n minst een curieuze houding. Waarom staat ze er zo stijfjes bij? Is er spot in haar vage glimlach te lezen? Met de ogen gesloten staat ze daar in zichzelf gekeerd en laat ze de drukte bij de winkels voor wat die is. Zoals een puber, tussen tafellaken en servet, in een heel eigen wereld kan opgaan.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4707941417243,52.160636026271]},"properties":{"id":"14264105","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140417\/4.426849\/52.180855\/4.514739\/brt\/1760\/\/14264105@1760","title":"Het gezin","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Cor Hund (1915-2008)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Het gezin","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Het gezin","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/ae0b42be2eba478fa170d01ff2376cb1\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1953","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"van Baerlestraat","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het was op de zomerexpositie bij de Burcht in 1956 dat zijn beeld werd gesignaleerd. \u2018Het gezin\u2019 van de Amsterdamse beeldhouwer Cor Hund had daar de aandacht getrokken van leden van de commissie voor advies inzake aankopen beeldhouwwerken. Prompt deed de commissie de gemeente Leiden dan ook een voorstel voor de aanschaf ervan. Samen met \u2018Moeder en kind\u2019 van Jan Wolkers dat op dezelfde tentoonstelling eveneens indruk had gemaakt.\nDe gemeente stemde ermee in. Vervolgens kreeg de directeur gemeentewerken de opdracht om een geschikte locatie ervoor te zoeken. Die werd gevonden in het plantsoen aan de Van Baerlestraat. Voordat het daar werd geplaatst, werd het echter eerst nog uitgeleend. Voor de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel. Aan het eind van datzelfde jaar kreeg het zijn definitieve bestemming in het rustige plantsoen aan de Van Baerlestraat.\nDaar staat Hunds harmonieuze gezin nog steeds temidden van het groen. De compositie waarbij een jong kind tussen de hoofden van de ouders in zweeft en de ene volwassene (waarschijnlijk de moeder) op schoot zit van de ander, is karakteristiek voor deze beeldhouwer. Daaruit spreekt zijn grote verwondering over de rijkdom aan menselijke houdingen en verhoudingen.\nHoewel Hund samen met Piet Esser en Wessel Couzijn behoorde tot de beste leerlingen van de gerenommeerde beeldhouwprofessor Jan Bronner, heeft hij weinig beelden gemaakt. Dat kwam deels omdat hij veel lesgaf aan de Amsterdamse Rijksakademie, deels doordat hij met zijn perfectionisme niet verder kwam dan vele tientallen modellen.\nVan \u2018Het gezin\u2019 bestaan overigens vier exemplaren (Alkmaar, Zaanstad, Leiden, en Cura\u00e7ao). Het was een bewerking van de sculptuur \u2018Vreugde van Licht\u2019 die Hund had gemaakt voor een Philips-prijsvraag. Naar eigen zeggen had hij dat ontwerp een andere betekenis gegeven en aangepast aan de nieuwe context. \u201cHet gezin is op zo\u2019n manier vormgegeven dat het van alle tijden is.\u201d\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5075758926351,52.173499546146]},"properties":{"id":"14264108","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.153287\/4.463631\/52.193712\/4.551521\/brt\/1760\/\/14264108@1760","title":"Boog","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frans de Wit (1942-2004)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Boog","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Boog","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/ae0b42be2eba478fa170d01ff2376cb1\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1981","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Staal, geel geschilderd","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Valkenpad, Merenwijk","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Volgens het Leidsch Dagblad van 20 januari 1979 noemde Frans de Wit zijn boog voor Slaagwijk: \u2018een luchtig gebaar tegenover al die grote dingen in de Merenwijk\u2019. En dat is typerend voor de manier waarop deze Leidse beeldhouwer opereerde. Ook al realiseerde hij monumentale sculpturen, nooit verloor hij de menselijke maat uit het oog. Dat geldt niet alleen voor zijn bekende \u2018Klimwand\u2019 in Spaarnwoude, regelmatig te zien geweest in de leader van Krasse Knarren van Van Kooten & De Bie begin jaren negentig. Ook bij deze \u2018Boog\u2019 in de Merenwijk is dat het geval.\nBegin jaren zeventig kreeg De Wit opdracht om een \u2018versiering\u2019 te ontwerpen bij de gebouwen rond het Valkenpad. In een cirkelvorm stonden daar een lagere school, een gymnastieklokaal en het buurt- en wijkcentrum \u2018Op eigen Wieken\u2019. Hij kwam uiteindelijk met het plan voor een boog die de as van het cirkelvormige plein zou vormen. Tegelijkertijd verbond de \u2018Boog\u2019 de school met de gebouwen aan de overzijde \u00e9n het legde een relatie met de hoge flats rondom. Dat plan viel in de smaak. Al duurde het nog een flink aantal jaren voordat het beeld gerealiseerd kon worden.\nDe Wits sculpturen zijn herkenbaar aan hun geometrische vormentaal. Maar omdat zijn idee\u00ebn voor een nieuw beeld altijd eerst in klei of was ontstaan, houden ze een organisch randje. Bij de \u2018Boog\u2019 is dat zichtbaar in de golvende lijnen en de twee kleinere inkepingen aan de binnenkant. Voor dit ruim tien meter hoge beeld lastte De Wit tien holle, stalen elementen aan elkaar. In \u2018Boog\u2019 gebruikte hij voor het eerst kleur. Dat was een heel probleem geweest vertelt hij in hetzelfde artikel in het Leidsch Dagblad: \u201cDe kleur moet luchtigheid of losheid uitdrukken.\u201d Dat lukt goed, want ook al weegt het tonnen, De Wits \u2018Boog\u2019 toont niet zwaar.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.fransdewit.com","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.fransdewit.com\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4796809582237,52.155728785611]},"properties":{"id":"14264111","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.135508\/4.435736\/52.175950\/4.523626\/brt\/1760\/\/14264111@1760","title":"Zonder titel - Blauwe Tramstraat","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Ronald Motta (1957)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder titel - Blauwe Tramstraat","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder titel - Blauwe Tramstraat","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/3a277015212b48a283a9ecd533e03e25\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2017","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons?","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Tuinstadwijk","presenter":"text"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4728682749364,52.164770807034]},"properties":{"id":"14264114","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.144554\/4.428923\/52.184988\/4.516814\/brt\/1760\/\/14264114@1760","title":"Lust for Life (geen eigendom gemeente)","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Giny Vos (1959)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Lust for Life (geen eigendom gemeente)","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Lust for Life (geen eigendom gemeente)","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/a3ca92232992456589d4cca2de05f65f\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1999","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"leds en computerprogramma","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Toren Naturalis, hoek Darwinweg\/Plesmanlaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"In het allerkleinste schuilt het grotere. Die gedachte lijkt van toepassing op het werk \u2018Lust for Life\u2019 dat Giny Vos in 1999 in opdracht van de Rijksgebouwendienst maakte voor de toren van het Naturalis, het vernieuwde Nationaal Natuurhistorisch Museum in Leiden. Als tegenhanger van de talloze dode, opgezette dieren, skeletten en fossielen die Naturalis bewaart en toont, presenteert Vos ons juist het oerbegin van elk leven: eencelligen in water.\nAls een wetenschapper bestudeerde Vos die eencelligen onder de microscoop. Van tien van hen noteerde zij het bewegingspatroon en het karakter: vari\u00ebrend van knuffelig, ontwijkend tot agressief. Zij gaf de diertjes zelfs koosnaampjes. Zo is \u2018Wimper\u2019 een afkorting van een wimperdiertje en staat \u2018Gruna\u2019 voor groene algen. Uiteindelijk vertaalde Vos de kenmerkende bewegingspatronen in een computerprogramma dat gekleurde LED\u2019s op de toren aanstuurt. Resultaat is een digitale dans voor eencelligen op de toren van Naturalis die het beste te zien is bij schemer en in het donker.\nDie dans voeren de eencelligen op de toren niet uit in willekeurig water. Vos\u2019 oog viel daarvoor op het Victoriameer. Dit immense meer gelegen tussen Kenia, Oeganda en Tanzania, genoot wereldwijde bekendheid vanwege de grote diversiteit aan soorten levende dieren en planten. Groot wordt klein en klein wordt groot. Daarom bewegen de groene, gele, blauwe en rode \u2018wormpjes\u2019 van Vos zich op de Naturalis-toren binnen de contouren van dat meer (ruim 65 m2). In alle opzichten \u2018Lust for Life\u2019 dus.\nDit kunstwerk voor Naturalis is een typerende Vos. Vanaf het moment dat zij halverwege de jaren tachtig landelijke furore maakte, heeft zij nieuwe technieken en kunst met elkaar weten te verweven. Karakteristiek daarbij is haar po\u00ebtische benadering van de techniek. Vos slaagt er telkens in om met behulp van moderne technieken (computers, LED\u2019s) een nieuwe ervaring toe te voegen aan een stuk van de openbare ruimte dat we al op een andere manier kennen. Dat gebeurt ook met \u2018Lust for Life\u2019.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.ginyvos.nl","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.ginyvos.nl\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4813786618474,52.167334575652]},"properties":{"id":"14264117","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.147119\/4.437433\/52.187550\/4.525324\/brt\/1760\/\/14264117@1760","title":"Hoog Sammy","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Janine Melai (1954)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Hoog Sammy","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Hoog Sammy","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/e51a73e235684276bb75abe25bccce2e\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2019","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"corentstaal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Terweepark","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Een monument genaamd 'Hoog Sammy' is ontworpen door kunstenaar Janine Melai. Het is vijf meter hoog en heeft een speciale betekenis. Janine's ouders kenden de familie Snellen, pleegouders van Ramses. Ge\u00efnspireerd door architect J.P. Kloos en zijn functionele stijl, koos ze voor strakke lijnen en een sierlijke boog in het ontwerp. Twee pijlers van cortenstaal staan voor de steun van Roos en Herman Snellen. Deze pijlers lijken omhoog te reiken en dragen de uitgesneden tekst 'Hoog Sammy, kijk omhoog Sammy' die 's nachts verlicht is. Rondom het monument zijn stenen met Ramses' woorden 'Hier lag de schoonheid en de basis van mijn leven' geplaatst. Elk van deze stenen heeft zijn eigen verhaal.\"","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4500760065018,52.155348998601]},"properties":{"id":"14264120","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.135128\/4.406131\/52.175570\/4.494021\/brt\/1760\/\/14264120@1760","title":"Kinderen overbruggen (geen eigendom gemeente?)","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Fleur van den Berg (1972)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Kinderen overbruggen (geen eigendom gemeente?)","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Kinderen overbruggen (geen eigendom gemeente?)","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/b92e2cb892af44c385d13414e7270952\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2008","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Glaskunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Glasapplicaties op glas","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Stevenshofbrug over Veenwatering","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Schildpadden die torenflats worden, een hondje met een koffiemolentje op zijn rug en enkele bizarre vissen: al deze \u2018beesten\u2019 en meer sieren sinds november 2008 in alle kleuren van de regenboog de transparante geluidsschermen van de Stevenshofbrug in Leiden. Maar hoe komen die merkwaardige dieren daar eigenlijk?\nHet begon allemaal bij de werkgroep Wijk Stevenshof. Onder het motto \u2018Veilig opgroeien\u2019 probeert deze werkgroep jongeren bij hun wijk te betrekken. Aan de Leidse beeldend kunstenaar Fleur van den Berg werd gevraagd een mooi project met kinderen te bedenken. Al uit een eerder kunstwerk (\u2018Poow Mood Boom\u2019, Aalten, 2006) bleek duidelijk dat zij daar affiniteit mee heeft.\nVan den Berg dacht met groep zeven (en acht) van vier basisscholen uit de Stevenshof (De Stevenshofschool, \u2018t Klankbord, De Zwaluw en de Anne Frankschool) na over huizen, vervoermiddelen, planten en dieren van een nieuwe, zelfbedachte omgeving. Maar liefst 180 kinderen zetten hun fantasie\u00ebn daarover met verf op papier. Daaruit selecteerde Van den Berg de meest wonderlijke exemplaren. Samen met glasspecialist Heleen van der Spek mochten de leerlingen helpen bij de uitvoering in glas.\nHoewel de tekeningen van de hand van de leerlingen zijn, schemert het handschrift van Van den Berg er hier en daar doorheen. Vooral de grotere vormen herinneren aan haar \u2018Packmanboy\u2019 (2003), een knalrood mannetje met een vissenkop dat op zijn beurt weer verwijst naar het bekende computerspelletje. Humor is nooit ver weg. De kindertekeningen bezitten echter minder de tegenstellingen tussen betekenis en materiaal dan bij Van den Berg gebruikelijk.\nIntussen ziet het H.L. Druckerfonds \u2018Kinderen Overbruggen\u2019 als voorbeeldproject voor een nieuw initiatief dat het samen met Fonds1818 heeft genomen: \u2018Wijken voor kunst\u2019. Ook daarbij gaat het om kunstprojecten die de sociale samenhang in een buurt of wijk verbeteren.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.kinderenoverbruggen.nl en www.fleurvandenberg.nl.","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.fleurvandenberg.nl\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4808472233476,52.163736473853]},"properties":{"id":"14264123","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.143519\/4.436902\/52.183954\/4.524793\/brt\/1760\/\/14264123@1760","title":"Vierkant in vierkant","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Theo van Doesburg (1883-1931)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Vierkant in vierkant","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Vierkant in vierkant","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/7ba9b61ba57b41ada9477bb168f6dd56\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2017","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"beton","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Stationsplein, ter hoogte van Stationsplein 107","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het kunstwerk 'Vierkant in Vierkant', ontworpen door Theo van Doesburg samen met architect Jan Wils, is een eerbetoon aan de Leidse kunstenaar in het gedenkjaar van De Stijl. Het kunstwerk is in 2017 gerealiseerd, honderd jaar nadat het werd ontworpen voor een fontein bij het station van Leeuwarden. Het monument is een twaalf meter hoge kubus gemaakt van beton, een destijds revolutionaire keuze voor kunst. Van Doesburg wilde een evenwichtige plastiekbeelding cre\u00ebren met gewapend beton. Hij benadrukte gelijkwaardigheid van alle vier zijden van het kunstwerk. Dit zorgde voor een interessant spel met ruimtes en volumes. De kubusvorm, die rust uitstraalt en verbindt met de omgeving, werd een blijvend eerbetoon aan de invloedrijke kunstenaar.\"","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4915748414201,52.157915513617]},"properties":{"id":"14264126","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.137696\/4.447630\/52.178135\/4.535520\/brt\/1760\/\/14264126@1760","title":"Bronzen tekstplaat","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Onbekend","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Bronzen tekstplaat","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Bronzen tekstplaat","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/39652f0e9b594f649cbae07adf323876\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1947 (waarschijnlijk)","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"maquette","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Stadhuisplein 1, Onderop de lantaarn op de hoek van het plein.","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Een herdenkingsmaquette is opgedragen aan architect C.J. Blaauw. Hij was verantwoordelijk voor het ontwerp en de begeleiding van de bouw van het stadhuis van Leiden van 1935 tot aan zijn overlijden in 1947.\"","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4884578782358,52.161562394916]},"properties":{"id":"14264129","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.141344\/4.444513\/52.181781\/4.532403\/brt\/1760\/\/14264129@1760","title":"Zonder Titel - Klooster","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jacqueline Ravelli (1950)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder Titel - Klooster","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder Titel - Klooster","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/82798f3a8d6142979179a0beb5578f0c\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1986","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Staal en verf","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Sionsteeg, hoek Klooster","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"In de wijk de Camp werd in 1986 de 40.000ste woning van Leiden opgeleverd. Het gemeentebestuur besloot dit heugelijke feit te vieren met een decoratief kunstwerk. Het huis op de hoek van Klooster en de Sionsteeg bleek die 40.000ste woning te zijn en zou dus een kunstwerk krijgen. Aan Leidse kunstenaars werden gevraagd een voorstel te doen. Uit vijf inzendingen werd het voorstel van Jacqueline Ravelli gekozen.\nZij ontwierp een helder blauw stalen object (\u2018Zonder titel\u2019) in de vorm van een architecturaal grondplan. Ravelli ging niet uit van een specifiek, bestaand gebouw. Ze wilde het algemene idee van beschutting oproepen, de oerfunctie van een gebouw. Met de basale architectuurplattegrond verwees de kunstenaar indirect ook naar de kloosters, die ooit in deze wijk stonden. De plattegrond kan namelijk ook die van een nisje zijn, met daarin ruimte voor een heiligenbeeld. Een metalen bordje naadloos in het metselwerk opgenomen, herinnert aan de onthulling van het kunstwerk aan de zijgevel van Sionsteeg nummer 22 op 28 augustus 1986. Het echtpaar dat het huis destijds bewoonde mocht het kunstwerk onthullen.\nRavelli\u2019s werk bestaat uit geometrische, driedimensionale vormen. Ook maakt ze tekeningen van lege interieurs, waarin raamvlakken en muren tot een minimale essentie zijn teruggebracht. Ze maakt haar sculpturen alsof het fragmenten van een gebouw zijn, zoals een balkvorm of een strakke zuilengalerij. Die fragmenten abstraheert ze om er vervolgens nieuwe vormen mee op te bouwen. Meestal in hout, soms in metaal. Met de architecturale vormen wil ze lichtheid en ruimte vangen, maar speelt ze ook met licht, donker en schaduw.\nRavelli ontwierp nog een werk in de openbare ruimte van Leiden: een gevelsteen voor het achttiende lustrum van de VVSL, de studentenvereniging voor vrouwen die opging in Minerva. In 1990 werd het werk onthuld aan de voorgevel van Rapenburg 65.\nTekst: Machteld Leij\n\nwww.jacquelineravellisculptures.com","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.jacquelineravellisculptures.com\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5162365600245,52.150430761112]},"properties":{"id":"14264132","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.130207\/4.472291\/52.170654\/4.560182\/brt\/1760\/\/14264132@1760","title":"impact scatter","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jeroen Doorenweerd","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"impact scatter","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"impact scatter","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/a93cce11004443b6892b05f6a952c2a1\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2013","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Roomburg: wierickestraat\/claudiuspad\/ park in","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Waar komen die reusachtige kogels vandaan? Van Mars? Of toch van dat oude Romeinse fort dat even verderop onder Park Matilo verborgen ligt? Vier kogels plus omhooggestuwde \u2018aarde\u2019 liggen sinds de zomer van 2013 verspreid over de wijk Roomburg. Een vijfde bevindt zich in het aangrenzende park. Samen vormen ze het kunstwerk Impact van beeldend kunstenaar Jeroen Doorenweerd. De Tilburgse kunstenaar, landelijk bekend van het Nationaal Brandweermonument (Gramsbergen, 2012) en Sun College (Groningen, 2010), heeft dit werk in opdracht van de gemeente Leiden gemaakt. Het verzoek was om de Romeinse historie van het gebied zichtbaar te maken in deze jongste nieuwbouwwijk.\nDoorenweerd onderzocht voor deze opdracht wat de Romeinen ons destijds brachten: de kalender en riolering bijvoorbeeld. Kortom uitvindingen waar we vandaag de dag nog steeds iets aan hebben. Desondanks was het een uitermate expansief en agressief volk. Dit soort tegenstellingen zijn voor Doorenweerd het vertrekpunt van Impact. Concrete aanleiding om zelf kogels te gaan maken vormen de tientallen slingerkogels die archeologen hebben gevonden bij opgravingen in en rond Matilo.\nOm er een serie van vijf individuele sculpturen van de maken, laat Doorenweerd die op verschillende plekken en uiteenlopende manieren inslaan. Zo zakt bij de Plouf de kogel direct in de natte modder, terwijl Scatter in verschillende brokstukken uit elkaar spat. Telkens wordt er iets anders omhoog gewoeld. Bij \u00e9\u00e9n beeld zelfs originele Romeinse dakpannen. Het gebruikte staal en beton maakt Impact tot robuuste sculpturen. Het flinke formaat geeft ze iets karikaturaals. Rare jongens die Romeinen!\nImpact markeert een wending in Doorenweerds oeuvre. Ooit als schilder begonnen, heeft hij zich sinds 1990 vooral toegelegd op monumentale kunstwerken in de openbare ruimte. Uitvoering daarvan gebeurde door derden. Zo verloor hij het directe contact met het materiaal. Voor Impact is hij zelf opnieuw in de weer geweest met materiaal: geen verf maar cement.\n\nwww.jeroendoorenweerd.com\/impact","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.jeroendoorenweerd.com\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4985201888566,52.151506067472]},"properties":{"id":"14264135","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.131283\/4.454575\/52.171729\/4.542466\/brt\/1760\/\/14264135@1760","title":"Bagage","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Ram Katzir (1969)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Bagage","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Bagage","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/ea603530d22d4bb6ba6eb915e8714f97\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2010","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Diverse soorten natuursteen en metaal beslag","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Roodenburgerstraat 1A (voor het voormalig Joodse weeshuis), Zonneveldstraat 10 (voor en tegenover het voormalige politiebureau), Vliet bij de Molensteegbrug (Molensteeg 29), Herensteeg 41 op de hoek met het Rapenburg","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Eenzaam en verlaten, zo tref je op verschillende plaatsen in Leiden een paar vergeten koffers aan. Nergens een eigenaar te bekennen. De ouderwetse, degelijke koffers blijken een monument te zijn ter nagedachtenis aan de 271 Joden die op 17 maart 1943 uit Leiden werden opgepakt en gedeporteerd naar concentratiekampen. De Nederland-Isra\u00eblische beeldend kunstenaar Ram Katzir koos er bewust voor niet een monumentaal overdonderend gedenkteken te maken zoals meestal gebeurt. Hij wilde het intiem houden. Zodat je een-op-een kunt ervaren wat de Holocaust heeft betekend.\nIn opdracht van de gemeente Leiden bedacht Katzir het monument \u2018Bagage\u2019. Verspreid over zes locaties in de stad stelde hij zes verschillende stenen koffers op. Het gebruik van natuursteen roept associaties op met grafzerken. Koffers als grafstenen in de stad refereren impliciet aan het joodse gebruik om steentjes met briefjes op grastenen te leggen. Zo transformeert Katzir met dit monument Leiden tot begraafplaats.\nNatuurlijk staat de koffer voor de persoonlijke bagage die iedere persoon met zich meedraagt. Doordat de kunstenaar iedere koffer weer van een andere steensoort heeft gemaakt, staan ze voor zes verschillende individuen met elk een eigen verhaal.\nKatzir geniet internationale bekendheid met zijn sculpturen en tekeningen. Ook in Nederland zijn er een flink aantal van zijn beelden in de openbare ruimte, zoals \u2018Verstoppertje\u2019 bij een Haagse basisschool en \u2018Amnestrees\u2019 bij het station in Maarssen. Regelmatig maakt Katzir met zijn werk zichtbaar dat de wijze waarop iemand de werkelijkheid ervaart meer met de eigen achtergrond te maken heeft, dan met de realiteit. De manier waarop hij dat doet is karakteristiek. Eerst weet hij de toeschouwer te verleiden. Dat gebeurt met het mooie materiaal, de perfecte afwerking en de fraaie beeldtaal. Direct daarna wordt je echter genadeloos geconfronteerd met je eigen vooroordelen en het effect daarvan. Een boodschap zonder opgeheven vingertje. En dat geldt ook voor \u2018Bagage\u2019.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.ramkatzir.com","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.ramkatzir.com\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4984385681695,52.151480977156]},"properties":{"id":"14264141","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.131258\/4.454493\/52.171704\/4.542384\/brt\/1760\/\/14264141@1760","title":"Plaquette Joodse weeskinderen","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frans de Wit (1942-2004)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Plaquette Joodse weeskinderen","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Plaquette Joodse weeskinderen","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/ebcfbf1cecb94a31a4e87de8e3e9d93b\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1989","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Roodenburgerstraat 1a","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Weggaan\nWeggaan kun je beschrijven als\nEen soort van blijven. Niemand\nWacht want je bent er nog.\nNiemand neemt afscheid\nWant je gaat niet weg.\n\nRutger Kopland\n\n\nEen tiental losse handen steekt in de lucht. Oprijzend vanuit stalen staven en reikend naar een ijzeren traliewerk. Als je niet oppast, loop je er overheen. Want die uitgestoken handen bevinden zich op een plaquette in de stoep naar de entree van het voormalige Joodse weeshuis aan de Roodenburgerstraat. De handen verwijzen naar het gedicht dat erboven staat: \u2018Weggaan\u2019 van Rutger Kopland. Samen refereren ze aan de razzia die op 17 maart 1943 plaatsvond. Die dag werden alle Joden uit Leiden naar Westerbork gedeporteerd. Ook de kinderen van dit weeshuis. Later werd iedereen op transport gezet naar de vernietigingskampen in Nazi-Duitsland. Slechts een enkeling keerde terug.\nIn 1985 had de historische Vereniging Oud Leiden het besluit genomen om met enkele fraai vormgegeven gedenktekens bijzondere momenten en gebouwen uit de geschiedenis van de sleutelstad blijvend te markeren. Daartoe werd het plaquettefonds opgericht. E\u00e9n zo\u2019n gebouw is dat van het Joodse weeshuis. Ter gelegenheid van de herdenking van de razzia vijfenveertig jaar na dato wilde de vereniging het voormalige Joodse weeshuis markeren met een plaquette. De gemeente Leiden stemde daarmee in. Op 2 mei 1989 werd de plaquette onthuld.\nOud Leiden vroeg de Leidse beeldhouwer Frans de Wit de plaquette te maken. Als vertrekpunt diende het gedicht van Kopland. Het is niet de enige plaquette die De Wit heeft gemaakt. Ook die van de Hooglandse kerk, historicus Johan Huizinga en jurist Gerard Noodt zijn van zijn hand. Stuk voor stuk sober en strak. Dat is typerend voor deze meer toegepaste kunstvorm die De Wit naast zijn monumentale beelden als \u2018Vierkant eiland\u2019 (Rotterdam Alexanderpolder, 1996) en \u2018Vijf beelden op een Kromme\u2019 (Naturalis, 1995) ook maakte.\n\nwww.fransdewit.com","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.fransdewit.com\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.483385563849,52.16724955549]},"properties":{"id":"14264144","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.147034\/4.439440\/52.187465\/4.527331\/brt\/1760\/\/14264144@1760","title":"Ligplaats MS Fortune\/MS Hope","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan Kleingeld (1954)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Ligplaats MS Fortune\/MS Hope","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Ligplaats MS Fortune\/MS Hope","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/1258b43161464f178aa520a90804136a\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1993","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"verf en verduurzaamd hout","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Rijnsburgerweg, Fietstunnel centraal station","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Je fietst er gemakkelijk aan voorbij. Alleen die merkwaardige strook heel lichtblauw op de linkermuur zet je op het spoor. Want wie schildert er nu zo\u2019n kale fietstunnelwand voor driekwart in dergelijk besmettelijke kleur? Richt je je blik iets meer naar boven dan ontwaar je als schepen op het water een tekst in dikke letters: \u2018Ligplaats MS Hope\u2019 en een paar meter verderop \u2018Ligplaats MS Fortune\u2019. Toch is dit de rechtertunnel onder het spoor naar de Rijnburgerweg. Is hier dan ooit water geweest?\nDe teksten en kleur in de tunnel blijken een kunstwerk te zijn van Jan Kleingeld en maakten oorspronkelijke deel uit van de tentoonstelling \u2018Contrapunt Zomerdepressie\u2019. Deze werd in de zomer van 1993 georganiseerd door Stelling Projecten (van de voormalige galerie Stelling) en het toenmalige Centrum Beeldende Kunst Leiden. De zomerexpositie vormde de Leidse bijdrage aan de provinciale Kunstestafette van dat jaar.\nDe organisatoren wilden met de expositie een tegenwicht bieden aan de massaal gedicteerde \u201cdeprimerende, goedgehumeurde augustusjool\u201d. Zo staat er in het begeleidende boekje te lezen. Daartoe was een wandel- en fietsroute uitgezet langs veertien onooglijke en sombere plekken in de stad. Voor die plekken hebben evenveel kunstenaars een kunstwerk gemaakt.\nZoals altijd plaatste Kleingeld, behalve beeldend kunstenaar ook grafisch vormgever, letters in de openbare ruimte. De locatie van de fietstunnel onder het spoor bracht bij hem associaties op gang over de verborgenheid van scheepvaart in Leiden rond het centraal station. Al de eerste keer dat de geboren Dordrechtenaar naar Leiden kwam, had hij zich afgevraagd waar de boten waren gebleven. Want rond het station zie je wel volop auto\u2019s, fietsen en treinen, maar geen water of schepen. De maten van de tunnel brachten hem op de gedachte dat er in de tunnel zo een binnenvaartschip geparkeerd kon worden: de tunnel als schuilplaats.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4856135640263,52.158184091905]},"properties":{"id":"14264150","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.137964\/4.441668\/52.178404\/4.529559\/brt\/1760\/\/14264150@1760","title":"Reuvens-monument","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frans de Wit (1942-2004)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Reuvens-monument","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Reuvens-monument","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/b8399fab672b48db972efcdf87a97138\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1992-1994","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Rijksmuseum van Oudheden","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"De Vereniging Oud Leiden neemt in 1992 het initiatief om de eerste directeur van het Rijksmuseum van Oudheden, Caspar Reuvens (1793-1835), te eren. Belangrijke delen van collectie zijn door hem verworven. Frans de Wit krijgt de opdracht het monument te maken en hij neemt het gebouw en de collectie als uitgangspunten. Van buitenaf is niet te zien welke functie het gebouw heeft en welke  prachtige voorwerpen het huist. Bovendien wil De Wit geen traditioneel standbeeld maken. Hij ontwerpt twee beelden waarin chaos uit orde voortkomt. Ze worden als muurjuwelen vrij hoog op de hoeken van het Rijksmuseum van Oudheden geplaatst, zodat je er van onderaf tegenaan kijkt. Twee langgerekte voetstukken, die eruit zien als klonterige aarde, zijn de basis voor vier Egyptische papyruszuilen op de ene hoek en een gestileerde Griekse tempel op de andere. De Griekse tempel is een variatie op de zesdelige tempel die De Wit een jaar eerder maakte. Bij het Reuvens-monument heeft hij in de ronde zuilen de kenmerkende cannelures verwerkt die de Grieken in de zuilen maakten om zo via licht en schaduwwerking hoogte te benadrukken.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.497074178135,52.153649029517]},"properties":{"id":"14264156","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.133427\/4.453129\/52.173871\/4.541019\/brt\/1760\/\/14264156@1760","title":"Moeder en Kind","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan Wolkers (1925-2007)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Moeder en Kind","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Moeder en Kind","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/d168f4e5ee70430186d5c14216d04366\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1953","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Plantsoen","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het verschil is hemelsbreed. Een brons in het Plantsoen van een moeder met een kind op de arm en een hoge zuil van glas en metaal bij station Leiden CS, getiteld \u2018Ode aan Rembrandt\u2019. Bijna vijftig jaar zijn de twee sculpturen van elkaar verwijderd, de een figuratief, de ander abstract. Jan Wolkers tekende voor beide. Zijn grootste bekendheid ontleende hij aan zijn schrijverschap, maar hij noemde zichzelf: \u2018Beeldhouwer, schilder, schrijver, in die volgorde.\u2019\nAl jong schilderde Wolkers landschappen. In de oorlog nam hij les aan de Leidse avondtekenschool Ars Aemula Naturae. Na de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag bezocht Wolkers van 1949 tot 1953 de Amsterdamse Rijksakademie. Daar legde hij zich toe op het beeldhouwen.\nAls getalenteerde kunstenaar ontving hij in 1954 een beurs om deel te nemen aan de Internationale Sommerakademie f\u00fcr bildende Kunst in Salzburg. Hij kreeg er les van de Italiaanse beeldhouwer Giacomo Manz\u00f9. Manz\u00f9 maakte in Nederland in de jaren vijftig en zestig met zijn gladde, esthetische figuratieve sculptuur grote indruk op de toen beginnende kunstenaars. Op z\u2019n minst hebben de lessen van deze grote meester in Salzburg Wolkers gesterkt in zijn keuze voor de figuratie. Het idee dat een sculptuur moest refereren aan de werkelijkheid kantelde toen Wolkers in 1957-58 in Parijs bij Ossip Zadkine studeerde. Onder diens invloed werd Wolkers\u2019 beeldtaal abstract.\n\u2018Moeder en kind\u2019 uit 1953\/57 is een vroeg beeld van Wolkers. Geregeld koos hij toen de thema\u2019s gezin en moeder en kind. Een ander voorbeeld van zijn sterke hang naar gevoelige onderwerpen is het kleine monument dat Wolkers ontwierp ter nagedachtenis aan de Watersnoodramp van 1953. Een vrouw gehuld in een deken draagt haar verdronken kindje in haar armen, het hoofd smartelijk gebogen.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4495573433423,52.153552993643]},"properties":{"id":"14264162","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.133331\/4.405612\/52.173775\/4.493503\/brt\/1760\/\/14264162@1760","title":"Praatpalen","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Eduard Vijsma (1938)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Praatpalen","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Praatpalen","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/2801a8c3a9df4416840fdfefba79fad0\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1984","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"beton, staal en rvs","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Petronella Moensweg, basisscholencomplex","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Met elkaar praten zonder elkaar te zien. Met de telefoon vinden we dat heel gewoon. Maar als je via een toeter in een toegangspoort kunt praten met een ander kind bij een school even verderop, dan is dat een spannend avontuur. Dat was ook wat beeldend kunstenaar Eduard Vijsma voor ogen stond met zijn praatpalen. Hij wilde op die manier de drie verschillende basisscholen van het nieuwe scholencomplex in de Stevenshof met elkaar laten communiceren.\nDaartoe bedacht Vijsma voor elk van de scholen (een openbare, een katholieke en een protestants christelijke) een toegangspoort van twee korte betonnen peilers met daarop een boog van vijf metalen buizen. Niet alleen verschilt de boog per school van vorm (cirkel, vierkant, driehoek), maar ook van kleur (accent op geel, rood of blauw). Mondstukken en toeters in de peilers plus pvc-buizen onder de grond zorgden ervoor dat kinderen iets tegen elkaar konden zeggen zonder elkaar te zien. Hoewel de praatfunctie in de loop van de tijd verloren is gegaan, markeren de poorten nog steeds de entrees van de drie verschillende scholen.\nToen het scholencomplex begin jaren tachtig werd gebouwd, kwam er geld vrij voor kunst volgens de percentageregeling. In 1955 had de gemeenteraad besloten om bij elke nieuwe school een bedrag te reserveren voor kunst. In dit geval zou een kunstenaar uit de regio de opdracht krijgen. Dat werd Vijsma. Hij was in 1961 afgestudeerd aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en had zich daarna in de hofstad gevestigd als zelfstandig beeldend kunstenaar. Deels was hij actief als wetenschappelijk tekenaar voor de Leidse universiteit. Daarnaast gaf hij les bij het Leidse tekengenootschap Ars Aemula.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4978303020289,52.16182024796]},"properties":{"id":"14264168","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.141602\/4.453885\/52.182038\/4.541776\/brt\/1760\/\/14264168@1760","title":"Pauwen","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Ek van Zanten (1933)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Pauwen","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Pauwen","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/b211074fa7f04ff08a230e4c7212455f\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1973","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Pelikaanstraat, op de Pauwbrug","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Drie bronzen pauwen sieren de Pauwbrug bij de Pelikaanstraat. Het mannetje aan de ene kant van de brug pronkt met koket uitgespreide staart. Aan de overkant scharrelt een koppeltje rond. Het mannetje sleept zijn staart achter zich aan. Hij volgt zijn wijfje op de voet. Ze zijn naar het leven gemaakt, net iets groter dan in het echt: de kunstenaar maakte ze op schaal 1:5. Ze staan op sokkels, verwerkt in de brugleuning.\nBeeldhouwer en tekenaar Ek van Zanten werd gevraagd door een adviescommissie een kunstwerk te ontwerpen voor de Pauwbrug. De nieuwe brug zou het exemplaar uit 1921 gaan vervangen en een deel van de gelden moesten worden besteed in het kader van de percentageregeling aan \u2018een kunstzinnige versiering\u2019 voor de brug. Wethouder E. De Haan-Groen onthulde de brug met de pauwen op 2 oktober 1973.\nDat de kunstenaar pauwen beeldhouwde, is geen verrassing. In de opdracht werd gesteld, dat zijn kunstwerk moest reflecteren op de geschiedenis van deze brug. Al sinds de zeventiende eeuw worden de bruggen op die plaats namelijk Pauwbrug genoemd, naar de brouwerij de Pauew.\nNaast figuren in beweging, zoals sportende atleten verbeeldt Van Zanten ook regelmatig , dierfiguren, zoals een paard, al dan niet met ruiter, en pauwen. Deze beeldhouwer werkt figuratief, waarbij hij zich laat inspireren door het dagelijks leven. Zo tref je in zijn oeuvre beelden aan van een zonaanbidster, balspelers, maar ook een vrouwtje op een fiets (\u2018Huizervrouwtje met fiets\u2019). Van Zanten bezocht de Rijksakademie in Amsterdam. In 1955 werd hij bekend met zijn beeld \u2018Dame in Stoel\u2019 op de beeldententoonstelling in het Park Sonsbeek in Arnhem. In datzelfde jaar won hij de prestigieuze Prix de Rome en vertrok hij voor twee jaar naar Rome. Hij maakte regelmatig werk in opdracht. Zijn beelden kun je dan ook door heel Nederland vinden.\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.514221887453,52.147522146953]},"properties":{"id":"14264174","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.127298\/4.470277\/52.167747\/4.558167\/brt\/1760\/\/14264174@1760","title":"Archeologisch Park Matilo","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Pro Arts Design, Edith Gruson (1960) en Gerard Hadders (1954)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Archeologisch Park Matilo","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Archeologisch Park Matilo","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/d76101ac3f074a6aaf876c0c3db48ddd\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2013","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Gelaserd, gecoat rvs","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Park Matilo, Ingang bij Wierickestraat, Claudiuspad of Besjeslaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Wat doen die gele koe, blauwige vis of dat rode paard in park Matilo? En wat te denken van de reusachtige blauwe figuur met meetinstrument? Vier grote lijnbeelden, drie drieluiken, tien kleine vondstenbordjes \u00e9n een website vertellen samen op een eigentijdse manier het verhaal van de Romeinen in Leiden. Ooit bouwden de Romeinen hier een fort: castellum Matilo. Dat ligt nog steeds verborgen onder de grond tussen de wijken Meerburg en Roomburg. In 1976 is het tot archeologisch rijksmonument verklaard. In afwachting van betere archeologische technieken mag er niets meer worden opgegraven.\nOm toch iets van het Romeinse verleden zichtbaar te maken, is een park aangelegd dat op verschillende manieren verwijst naar de geschiedenis van dit gebied. Middelpunt zijn de hoge aarden wallen met wachttorens die het fort tot leven wekken. Daarnaast heeft de gemeente Leiden de nationaal bekende ontwerpers Edith Gruson (tentoonstellingen) en Gerard Hadders (typografie) van Pro Arts Design opdracht gegeven in het park en op internet meer informatie over Matilo voor iedereen toegankelijk te maken.\nUitgangspunt voor de vormgevers is de gedachte: iedereen kijkt anders. De Romeinen richten hun blik op de horizon en zetten het landschap naar hun hand. De Cananefaten doen het met wat zij in hun direct omgeving aantreffen. Deze twee werelden ontmoeten elkaar in Matilo. Net als in onze samenleving nu nemen zij elkaars gewoontes over en leren ze anders kijken.\nDe lijnbeelden (landmeter, legerstandaard \u2013 zwaard en zaaister) laten je door de ogen van de Romeinen naar de Cananefaten en hun wereld kijken, of andersom. Vandaar die camouflagestrepen: alleen de ander is zichtbaar. De drieluiken verhalen in tekst en beeld over beide volken en hun gewoonten. Zo verwijzen de koe en het paard naar het vee dat de Cananefaten al hebben, terwijl de olielamp en kogelwerper vertellen wat de Romeinen in onze streek importeren. De donkerblauwe munt, computer en gemechaniseerde artillerie van de drieluiken leggen vooral verbanden met onze tijd. Dan ontdek je dat het kampdorp naast het fort net zo\u2019n smeltkroes van volkeren is, als onze samenleving nu. Op de vondstenbordjes kom je meer te weten over opgegraven schatten en over waarom het park er zo uitziet. De kleuren van de infobeelden zijn afgeleid van kleuren die de Romeinen zelf gebruiken.","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"https:\/\/parkmatilo.nl\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5211360326915,52.150707694344]},"properties":{"id":"14264180","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.130485\/4.477191\/52.170931\/4.565081\/brt\/1760\/\/14264180@1760","title":"Zonder titel - W.C. Brouwer","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Willem Coenraad Brouwer (1877-1933)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder titel - W.C. Brouwer","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder titel - W.C. Brouwer","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/14a23c139f554d2c9ce7c84f52bea45a\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1920","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Keramiek","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Park de Leythe, nabij Hoge Rijndijk","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Willem Coenraad Brouwer is in Leiden en omgeving geen onbekende. In 1901 startte hij zijn keramische werkplaats op de Leiderdorpse buitenplaats Vredelust. Met de keramische gebruiksvoorwerpen (zie collectie Lakenhal) die daar zijn ontstaan genoot en geniet Brouwer grote bekendheid. Die bekendheid dankte hij ook aan zijn grotere bouwkeramiek zoals dat aan de gevels van het voormalige Leids Dagblad-pand aan de Witte Singel. Of de in het oog lopende \u2018Gijselaarsbank\u2019 op de kop van het deftige Rapenburg. Maar er zijn ook enkele minder bekende en meer verscholen ontwerpen van hem in Leiden te zien. Bijvoorbeeld de hekbekroning van park \u2018De Leythe\u2019, vlakbij de Hoge Rijndijk. Ter hoogte van de Leiderdorpse brug (Stierebrug).\nBrouwer geniet in de eerste plaats bekendheid met zijn gebruikskeramiek. Typerend zijn de strakke potten en vazen in donkere groene en bruine glazuren met een spaarzame decoratie van ingekraste, gestileerde bloem en een enkele lijn in een contrasterende kleur. Deze tamelijk sobere stijl sloot goed aan bij de bouwkunst van de Amsterdamse School die aan het begin van de 20ste eeuw furore maakte. Maar het bleef bij hem niet bij gebruiksvoorwerpen alleen.\nRond 1906 begon Brouwer te experimenteren met kleinplastiek. Dat proces kwam in een stroomversnelling toen de bekende architect De Steur hem de opdracht gaf een keramische gevelbekroning te maken bij diens ontwerp van het Vredespaleis in Den Haag. Het moest wel vorst- en weersbestendig zijn. De Steur nam het ontwerp zelfs een jaar op proef. Met succes. Brouwer slaagde erin een dergelijk nieuwe soort keramiek te ontwikkelen: bouwkeramiek. Hij sleepte er vele opdrachten mee in de wacht.\nDe onderwerpen die Brouwer verbeeldde, liggen vaak dicht bij de functie van het gebouw waarvoor hij de decoratie vervaardigde. Voor de hekbekroning van park \u2018De Leythe\u2019 maakte hij konijnen, eenden en een paar pelikanen. Ze zijn speels, monumentaal en levensecht tegelijkertijd. Net als zijn andere bouwkeramiek.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4817960911619,52.165462386045]},"properties":{"id":"14264186","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.145246\/4.437851\/52.185679\/4.525741\/brt\/1760\/\/14264186@1760","title":"Bombardement Leiden 1944","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Maarten van Maanen (1975)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Bombardement Leiden 1944","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Bombardement Leiden 1944","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/27ad4ce845c04c5ebf69a2c71bf33ce4\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2008","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Emaille","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Onder perron 1, Leiden CS. Stationsplein, bij fietsenstalling.","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Drie pijlers onder het perron 1 van Leiden Centraal Station vormen samen een kunstwerk van kunstenaar Maarten van Maanen. Op de emaille beplating die de pijlers rondom bekleden, staan getekende figuren. De compositie is telkens hetzelfde: op de voorgrond staat een centrale figuur, met achter hem steeds kleiner wordende figuren die verdwijnen in de verte.\nDit driedelige kunstwerk van Van Maanen gedenkt de bombardementen op Leiden. Ze vonden plaats op 10 en 11 december 1944 en werden uitgevoerd door de Engelse RAF. De Britten probeerden de Duitse V2 raketten die bij het spoor lagen, te vernietigen. Maar de bommen vielen op een woonwijk. Meer dan zestig mensen stierven en honderden raakten dakloos. Het monument werd in 2008 onthuld, gefinancierd als onderdeel van het Leiden Centraal Project dat voorzag in de ingrijpende herinrichting van het stationsgebied.\nVan Maanen verwerkte in de getekende figuren persoonlijke anekdotes, verhalen van ooggetuigen en van mensen die een familielid of geliefde verloren. Hij beeldt de mensen uit, als alledaagse types, maar ook als universele personificaties zoals \u2018De treurende\u2019 en \u2018De graver\u2019, die zowel doodgraver als onderzoeker is. Het zijn archetypen met soms meer dan \u00e9\u00e9n betekenis. Zo ontstaat een mix van verleden en tijdloosheid, in stemmig zwartgrijs uitgevoerd. Tijdens de onthulling presenteerde Rob van den Nieuwendijk zijn boek \u2018De \u201cvergeten\u201d bombardementen\u2019. Het boek werd door Van Maanen vormgegeven  en bevat tekst en uitleg van de kunstenaar over het monument.\nVan Maanen studeerde Audiovisuele Vormgeving aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam (1995-1999) en typografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Zijn getekende werk bestaat uit portretten van individuen als een bokser, maar ook personificaties van \u2018De dood\u2019. Evenals de karakters op de zuilen, zijn ook de mensfiguren in Van Maanens vrije werk archetypen.\nTekst: Machteld Leij\n\nwww.maartenvanmaanen.nl","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.maartenvanmaanen.nl\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4988942662984,52.169060242893]},"properties":{"id":"14264192","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.148845\/4.454949\/52.189275\/4.542840\/brt\/1760\/\/14264192@1760","title":"Graffiti kunstwerk","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Karski, Mooie Muur","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Graffiti kunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Graffiti kunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/b9faeb9af46545d08b3d85669ef287c4\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2022","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"graffiti","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Nieuwe Marnixstraat, Leiden-Noord","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"In de wijk De Hoven in Leiden Noord heeft Roy Valk, ook wel bekend als Karski, een muurschildering ontwikkeld. Dit kunstwerk is ontstaan na meerdere gesprekken met jongeren uit de buurt. Samen hebben ze afval opgeruimd en de uiteindelijke muurschildering is een bloem, ge\u00efnspireerd op het verzamelde afval. Dit project draagt bij aan participatie van de jongeren en heeft als doel om hen weer trots te laten voelen voor hun eigen buurt.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4983819839759,52.16113466323]},"properties":{"id":"14264198","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140916\/4.454437\/52.181353\/4.542327\/brt\/1760\/\/14264198@1760","title":"Vissen fluitend op weg","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Herby Nijenhuis (1945)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Vissen fluitend op weg","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Vissen fluitend op weg","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/4ae6392b67864184894d10c23eb3755f\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1986","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"diverse materialen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Maria Gijzenpleintje","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Op het Maria Gijzenplein in het hart van Leiden zwemmen vissen in het rond. Niet in een vijver, maar hoog in de lucht. Normaal geen plek voor waterdieren, zou je denken. De Leidse kunstenaar Herby Nijenhuis verwees met deze vissen naar het intussen verdwenen zwembad \u2018De Overdekte Zweminrichting\u2019, dat sinds 1937 gehuisvest was in de Mon Perekerk. Het zwembad is begin jaren tachtig vervangen door huizen en de vissen verwijzen zowel naar voorbije tijden als naar de richting waaruit de wind waait.\nHet was de Gemeente Leiden die de opdracht gaf voor een kunstwerk op het centrale plein bij de nieuwbouwhuizen die in 1983 werden opgeleverd. Alle 24 woningen kijken uit op dit plein, dat is ingericht met groen en speeltoestellen. Het geld voor dit kunstwerk is afkomstig uit de percentageregeling van dit nieuwbouwproject.\nNijenhuis\u2019 windwijzer getiteld \u2018Vissen fluitend op weg\u2019, bestaat uit drie plastic vissen op messing palen die zijn verankerd in kegels van drie kleuren beton. De vissen balanceren met hun bek op de palen. Dat roept een idee van lichtheid en wendbaarheid op, alsof ze drijven in de luchtstroom. En alsof ze op de uitkijk staan, blikken ze net over de daken naar de wereld buiten het pleintje.\nNijenhuis is als kunstenaar vooral ge\u00efnteresseerd in de wisselwerking tussen ruimte en object. Zijn werk bestaat doorgaans uit abstracte vormen in verschillende materialen, zoals metaal, soms ook papier, die een verbintenis aangaan met de ruimte waarin ze zijn geplaatst. Nijenhuis\u2019 werk is een subtiel spel van zwaarte en lichtheid, een spel van natuurlijke en kunstmatige vormen. Dat is terug te zien in \u2018Vissen fluitend op weg\u2019.\nTot slot: er waart een mythe rond over deze vissenwindwijzer. Die zou bij een bepaalde windrichting een fluittoon laten horen. Maar tot dusverre is niemand er ooit getuige van geweest!\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.491546218833,52.150607416479]},"properties":{"id":"14264204","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.130384\/4.447601\/52.170831\/4.535492\/brt\/1760\/\/14264204@1760","title":"Fontein Lindestraat","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"onbekend","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Fontein Lindestraat","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Fontein Lindestraat","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/4b91127db4ed445a9b7b7a25c6e6c9b8\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1948","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Fontein","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"baksteen en terracota","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Lindestraat t.h.v. 119","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Aan de Lindestraat staat een bijzonder monument. Het is gebouwd met zandkleurige en rode bakstenen en heeft een vijver en fontein. Dit monument herinnert aan het 30-jarig bestaan van Woningbouw Vereniging Ons Doel in 1948. Het werd gegeven door de leden van de vereniging. De fontein is gemaakt van terracotta en toont een dolfijn met twee zeemeerminnen. Tijdens de oorlog kon het 25-jarig jubileum niet worden gevierd. Daarom besloot de vereniging het 30-jarig jubileum extra speciaal te maken met dit monument. In 1948 vierde Nederland ook het 50-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina. Daardoor werden de festiviteiten van de vereniging verplaatst naar 3 september. Tijdens de jaarwisseling van 2021\/2022 werd de fontein vernield door een vuurwerkbom. In 2022 is de fontein gerestaureerd.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4911146713888,52.160320883459]},"properties":{"id":"14264210","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140102\/4.447169\/52.180540\/4.535060\/brt\/1760\/\/14264210@1760","title":"Regenboogkunstwerk","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Koen Hauser (1972)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Regenboogkunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Regenboogkunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/cbe05aa725bb408a8c79918bd36e7984\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2022","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Lange Mare\/Haarlemmerstraat","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Dit herkenningspunt staat symbool voor diversiteit en de vrijheid van expressie van gender en seksuele ori\u00ebntatie. Dat iedereen in Leiden kan en m\u00e1g zijn wie ze willen. De Leidse kunstenaar Koen Hauser heeft gebruik gemaakt van moderne technologie; als bouwstenen voor het beeld gebruikte hij 3D scans van bestaande sculpturen, onder andere uit Museum de Lakenhal. Ook heeft de kunstenaar in samenwerking met COC Leiden scans gemaakt van mensen uit de LHBTI+ community. Het kunstwerk is gecre\u00eberd v\u00f3\u00f3r en d\u00f3\u00f3r de Leidse LHBTI+ community en combineert individuele vrijheid en verbinding. \n\n\u200b","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4724671100604,52.141665414499]},"properties":{"id":"14264216","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.121438\/4.428522\/52.161893\/4.516412\/brt\/1760\/\/14264216@1760","title":"Droombeeld","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Ellen Beerthuis-Roos","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Droombeeld","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Droombeeld","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/f6ab3b371b8842edb81e250764d08450\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1969","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Kennedylaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Helemaal weggedoken ligt hij. In de zachte veren van de vleugels van de gans. Niet dat de beeldhouwer een complete gans heeft weergegeven. Het is meer een aanduiding van alleen de vleugels. Pas als je goed kijkt, kun je daartussen een jongetje ontwaren: Nils Holgersson. Deze Zweedse sprookjesfiguur van Selma Lagerl\u00f6f uit (1906) stond beeldhouwer Ellen Beerthuis-Roos voor ogen bij het maken van haar \u2018Droombeeld\u2019.\nBeerthuis nam wel vaker verhalen en sprookjes als uitgangspunt. Maar ook muziek. Zo is haar fonteinbeeld \u2018L\u2019apres-midi d\u2019un faune\u2019 in het Amsterdamse Beatrixpark (1959) gebaseerd op een muziekstuk van de Franse componist Claude Debussy. Destijds was er nog maar nauwelijks sprake van een eigen stijl. Pas later ontstonden haar sculpturen op de grens van figuratie en abstractie.\nBeerthuis-Roos begon haar opleiding aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, de latere Rietveldacademie in Amsterdam. Een van haar docenten adviseerde haar \u2018te gaan hakken\u2019. Daarop besloot ze naar de Rijksakademie te gaan. Daar kreeg ze tot 1955 les van bekende Nederlandse beeldhouwers Cor Hund en Piet Esser. Eenmaal haar eerste opdracht, (het Amsterdamse fonteinbeeld) volbracht, kreeg ze meer monumentale opdrachten.\nDat Beerthuis-Roos ook in Leiden een opdracht kreeg, was te danken aan haar deelname aan de Kerstexpositie in de Lakenhal in 1961. Daar was haar werk leden van de commissie voor advies inzake aankopen beeldhouwwerken opgevallen. Daarom werd ze het jaar daarop uitgenodigd een nieuw werk voor de sleutelstad te maken.\nIn de zomer van 1964 stelde de directeur gemeentewerken voor het gereed gekomen beeld te plaatsen aan het Wagnerplein. Dit ter verfraaiing van het nieuwe winkelcentrum in de nieuwe wijk Zuid-West. Op 23 mei 1969 werd de dromerige brons uiteindelijk op een passende plek onthuld: op het terras aan het water, tussen de begroeiing.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4809968670823,52.164923813709]},"properties":{"id":"14264222","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.144707\/4.437052\/52.185141\/4.524942\/brt\/1760\/\/14264222@1760","title":"Fotozuilen","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Mattie van der Worm (1959)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Fotozuilen","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Fotozuilen","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/32f7813b78534fdcbdff3bf340cf620a\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1999","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Wandkunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Diverse materialen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Joop Walenkamptunnel, nabij Leiden CS","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Twee jongens doen een oer-Hollands spel: boompje verwisselen. Ze zijn op de rug gefotografeerd, terwijl ze verdekt staan opgesteld achter een boom. De kinderen op het fotografische kunstwerk van Mattie van der Worm geven de Joop Walenkamptunnel een speelse aanblik. Ze zijn twee keer afgebeeld, in bijna dezelfde houding. Hierdoor lijkt het alsof ze zo uit beeld kunnen verdwijnen, hard hollend naar de volgende boom. De foto\u2019s, gezeefdrukt op flinke emaillen platen (2x2,8m), veranderen de pijlers van de tunnel plots in bomen. De zwartwit beelden zijn bewerkt: ze baden in een blauwige gloed, in negatief afgedrukt. Door hun rustige kleurstelling vormen ze een contrast met de kleurigheid van de tunnel, en de drukte van het verkeer. Zo wilde de kunstenaar een po\u00ebtisch beeld oproepen, een rustmoment voor degenen die staan te wachten op de bus of op het juiste moment in het voorbijgaan bedachtzaam uit het raam staren.\nVijfenveertig kunstenaars reageerden op de oproep voor een kunstwerk die in 1995 werd gepubliceerd in BK \u2013Informatie, een vakblad voor kunstenaars. Het voorstel van Van der Worm werd gekozen. Het kunstwerk werd uitgevoerd als onderdeel van het Leiden Centraal Project, dat onder andere voorzag in de herinrichting van het stationsgebied. De Joop Walenkamptunnel is bedoeld voor bussen, voetgangers en fietsen. Die lokt Van der Worm nu de tunnel in, terwijl hij en passant een verkeersader omtovert in een natuurlijke idylle.\nVan der Worm bezocht de Rijksakademie in Amsterdam (1985-1988). Als fotograaf met een associatieve blik op de wereld legt hij vast wat hem opvalt in het dagelijks leven. Al zijn foto\u2019s bewaart hij in een archief. Die foto\u2019s gebruikt hij onder andere in grote installaties die hij regelmatig in de openbare ruimte maakt. Kijken en bekeken worden en beeldreflectie spelen daarbij net zo\u2019n belangrijke rol als de associaties met de plek.\nTekst: Machteld Leij\n\nwww.mattievanderworm.nl","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.mattievanderworm.nl\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4521828566663,52.145235690734]},"properties":{"id":"14264228","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.125010\/4.408238\/52.165461\/4.496128\/brt\/1760\/\/14264228@1760","title":"Zonder titel - Staal 2","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Onbekend","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder titel - Staal 2","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder titel - Staal 2","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/5ca47979279b43fea604c63c4a78cc32\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1990","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"staal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Ida de Leeuwstraat","presenter":"text"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4979181265574,52.16313598285]},"properties":{"id":"14264234","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.142918\/4.453973\/52.183354\/4.541863\/brt\/1760\/\/14264234@1760","title":"De Klimop","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Karin van Iterson","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"De Klimop","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"De Klimop","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/bdb77c65a8014d8f8c2510443239f903\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2019","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Staal, geel geschilderd","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Huigparktunnel","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Een tunnel onderging een transformatie dankzij kunstenaar Karin van Iterson. Aan de ene kant van de tunnel bevindt zich een groen park, aan de andere kant een drukke straat. Van Iterson gebruikte geluiden om dit contrast te illustreren, waarbij geluiden in volume toenemen van natuurlijk naar stedelijk en vice versa. Dit kunstwerk brengt de schoonheid van het park naar de straat en biedt een boeiende ervaring voor voorbijgangers.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4985618269328,52.164043895618]},"properties":{"id":"14264240","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.143827\/4.454617\/52.184261\/4.542507\/brt\/1760\/\/14264240@1760","title":"Monument Armenbolwerk","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jacqueline Ravelli","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Monument Armenbolwerk","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Monument Armenbolwerk","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/b8e5093cb8c9433d97be206b230c2ddd\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2020","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"natuursteen en baksteen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Huigpark","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het \"Monument Armenbolwerk\" markeert de vroegere begraafplaats op deze locatie in de 19e eeuw, bekend als het 'Armenbolwerk'. Hier werden Leidenaars begraven die niet genoeg geld hadden voor een reguliere begraafplaats. Gedurende 100 jaar zijn bijna 50.000 mensen hier begraven, van kinderen tot volwassenen, vaak slachtoffers van armoede, ziekte, cholera of de giftige mengsels van Goeie Mie. Dit herdenkingsmonument belicht de sociale problemen in het 19e-eeuwse Leiden. Het monument heeft niet alleen tot doel de doden te herdenken, maar ook als een functioneel element in het park te dienen. In samenspraak met anderen is het ontwerp van een gedenkbank tot stand gekomen, die zowel een ontmoetingsplek als een verwijzing naar het historische bolwerk vertegenwoordigt. Het symboliseert de grens tussen de stad en het omliggende gebied, en herinnert aan de vele naamloze doden die hier rusten, maar niet vergeten zijn.\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5071466743366,52.153240043387]},"properties":{"id":"14264246","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.133018\/4.463201\/52.173462\/4.551092\/brt\/1760\/\/14264246@1760","title":"Molecular","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Fleur van den Berg (1972)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Molecular","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Molecular","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/918b5ceebb2342b69790e5b5bef3ab77\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2021","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Gepatineerd brons en betonnen sokkel","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Hoek Fuinlaan en Burggravelaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het beeld \"Molecular\" werd geschonken door de wijkvereniging Professoren-burgemeesterswijk ter ere van hun 25-jarig jubileum. Het kunstwerk benadrukt hoe de mens steeds meer inzicht krijgt in de impact van zijn handelen op het klimaat, de natuur en de omgeving. De bolvormen zijn gebaseerd op eenvoudige weergaven van elektronen, atomen en moleculen - kleine bouwstenen van het leven. Deze deeltjes zijn overal aanwezig, in planten, dieren, mensen en objecten. Ze vertegenwoordigen de mens als een deel van het natuurlijke kringloopsysteem en als lid van een familiegeschiedenis. Het beeld visualiseert de onderlinge verbondenheid van alle dingen en onderstreept de rol van de mens in dit grote geheel.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4498996773632,52.14593454394]},"properties":{"id":"14264252","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.125709\/4.405954\/52.166160\/4.493845\/brt\/1760\/\/14264252@1760","title":"Zonder titel - staal 3","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Onbekend","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder titel - staal 3","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder titel - staal 3","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/7fe37c7e990d454eaa8a2e31af68f818\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1990","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"staal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Henriette van der Meystraat","presenter":"text"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4911892224238,52.158327876701]},"properties":{"id":"14264258","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.138108\/4.447244\/52.178548\/4.535135\/brt\/1760\/\/14264258@1760","title":"Burgemeestersraam","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan Kleingeld (1954), uitvoering glasatelier Jilleba","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Burgemeestersraam","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Burgemeestersraam","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/06a0919a77a747f681c95c723a328153\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"meerdere jaren","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Glaskunstwerk","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Glas-in-lood en gebrandschilderd glas","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Hal voor raadszaal in het Stadhuis aan de Breestraat (niet altijd openbaar toegankelijk)","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Familiewapens. Die kom je tegenwoordig eigenlijk alleen maar tegen in oude kerken en kastelen en bij enkele families met blauw bloed. Een doorsnee burger bezit een dergelijk embleem niet. Ook burgemeesters niet. Zo moest in 2003 voor burgemeester Postma speciaal een wapen worden ontworpen.\nDat er in Leiden burgemeestersramen zijn, heeft indirect te maken met de brand van het stadshuis in 1929. Bij de wederopbouw is er in het trappenhuis een raam geplaatst waarin de familiewapens van alle burgemeesters zijn verwerkt die vanaf het Ontzet van Leiden in 1574 de stad hebben gediend. Toen het gemeentebestuur die traditie na de Tweede Wereldoorlog wilde voortzetten, werd daarvoor de hal voor de raadszaal uitgekozen. Het laatste familiewapen dat er werd geplaatst is dat van Postma.\nToen een nieuw raam aan de orde kwam ter ere van interim-burgemeester Wolter Lemstra (2002-2003) koos het gemeentebestuur op voordracht van het Centrum Beeldende Kunst voor een andere vorm. Geen familiewapen meer: er zouden meer persoonlijke karakteristieken van de burgervader op een eigentijdse manier in beeld moeten worden gevangen.\nGrafisch ontwerper en beeldend kunstenaar Jan Kleingeld kreeg de opdracht voor dit nieuwe burgemeestersraam. Daarnaast zou hij een model ontwikkelen voor de ramen daarna. Kleingeld geniet landelijke bekendheid met zijn teksten die beeld worden. Ook in Leiden zijn er enkele van zijn po\u00ebtische en locatiegebonden \u2018letterwerken\u2019 permanent te zien.\nVoor het burgemeestersraam bedacht Kleingeld een afbeelding in het midden van het raam, zoals op familiewapens, met jaartallen op een vaste plek. Aan dit model voegde hij voor oud-politicus en bestuurder Lemstra (1935) diens profiel toe in de vorm van een grafische, zwarte lijn die dwars door een meer schilderachtige voorstelling van het Groningse landschap loopt. Aan dat landschap is Lemstra als rasechte Groninger niet alleen gehecht, het uitzicht en de ruimte daarvan staan bovendien symbool voor de helderheid en transparantie waarmee deze burgemeester opereerde.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"},{"key":"website-kunstenaar","title":"WEBSITE_KUNSTENAAR","value":"http:\/\/www.hakijk.nl\/","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4889844792211,52.162618433987]},"properties":{"id":"14264264","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.142401\/4.445039\/52.182836\/4.532930\/brt\/1760\/\/14264264@1760","title":"Dankmonument","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Guido Jozef Marie  Geelen (1961 - )","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Dankmonument","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Dankmonument","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/156da1efaa404c6d85c9dbdbdb9e02e3\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2018","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"RVS en beton","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Groenesteeg, op begraafplaats","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Op 16 oktober 2018 is er een herdenkingsmonument onthuld op de begraafplaats Groenesteeg. Dit monument is ter nagedachtenis aan de mensen die hun lichaam aan de wetenschap hebben geschonken. De onthulling werd gedaan door burgemeester Henri Lenferink en prof. dr. Pancras Hogedoorn van het LUMC. Dit monument was een wens van de afdeling anatomie van het LUMC, die al lange tijd bestond. Het herdenkt degenen die hun lichaam doneren aan de wetenschap. Kunstenaar Guido Geelen heeft het monument ontworpen door een bronzen afgietsel te maken van een ontwortelde esboom. Deze boom staat symbool voor het lichaam van de donor, dat na donatie nog nuttig kan zijn. De es staat ook symbool voor het leven van geboorte tot dood. Elk jaar doneren ongeveer zeventig mensen hun lichaam aan het LUMC.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4955839605755,52.1661466175]},"properties":{"id":"14264270","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.145930\/4.451639\/52.186363\/4.539529\/brt\/1760\/\/14264270@1760","title":"Waterlijn","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Erick de Lyon","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Waterlijn","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Waterlijn","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/6f669f7e777f4dfa95a21371c98f6a37\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2012","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"diversen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Driemanschapskade","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het watervlak boven onze hoofden, de dakgoot wordt verplaatst naar het wateroppervlak van de watergang. Daklijsten zijn vaak opgebouwd uit lange dunne lijnen, een abstracte verwijzing naar water. Water snijdt alles kaarsrecht af.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4534683399634,52.145441417615]},"properties":{"id":"14264276","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.125216\/4.409523\/52.165667\/4.497414\/brt\/1760\/\/14264276@1760","title":"Zonder titel - Staal 1","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Onbekend","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder titel - Staal 1","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder titel - Staal 1","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/fb44bb9467db4b8894ff53488d4decef\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1990","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"staal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Clara Wichmannstraat, Annie Romeinsingel","presenter":"text"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5041370598743,52.158981817221]},"properties":{"id":"14264282","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.138762\/4.460192\/52.179201\/4.548082\/brt\/1760\/\/14264282@1760","title":"Zonnewijzer (geen eigendom gemeente)","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Henk Sloos (1956)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonnewijzer (geen eigendom gemeente)","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonnewijzer (geen eigendom gemeente)","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/52329e86d41d4399b3e838b3ba1c2747\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1983","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"gevelkunst","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"diverse materialen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Buitenwand Meelfabriek","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Begin jaren tachtig kreeg de buitenwand van de meelfabriek de Sleutels (later De Meelfabriek) beplating, vanwege betonscheuren. Daarop zou een kunstwerk niet misstaan. De directie van de meelfabriek en de gemeente Leiden besloten een opdracht uit te schrijven. Alle Leidenaren mochten een voorstel indienen, niet alleen kunstenaars.\nHenk Sloos, vers van de kunstacademie, waar hij de opleiding industri\u00eble vormgeving had gevolgd, streek met de eer: zijn voorstel werd gekozen. De opdracht repte over een tweedimensionaal ontwerp. Sloos zag dat als een uitdaging en kwam met een driedimensionaal object: een zonnewijzer. Op vijf april 1983 werd de 15.40 meter lange wijzer op de gevel van 27 bij 33 meter aan de Oosterkerstraat aangebracht.\nStrepen op de muur geven het tijdsverloop aan. De wijzer doet niet aan zomertijd, en er is 41 minuten verschil met de mid-Europese tijdzone. Sloos had in het oorspronkelijke ontwerp de spreuk \u2018sine sole nihil\u2019 (niets zonder zon) opgenomen. De zonnewijzer werd op de zuidgevel uitgevoerd, de spreuk zou in een later stadium op het linker deel van de gevel komen. Maar voor het zover was, werd in 1988 de meelfabriek gesloten.\nDe \u2018Zonnewijzer\u2019 is het enige kunstwerk in de openbare ruimte van Henk Sloos. Sindsdien heeft hij zich geconcentreerd op zijn beroep als industrieel vormgever. Na de sluiting van de meelfabriek wegens overcapaciteit werd het gebouw een aantal jaren gebruikt als graanopslag. In 2000 is het gebouwencomplex gedeeltelijk uitgeroepen tot rijksmonument en behoort het tot het industrieel erfgoed. De Meelfabriek krijgt een tweede leven: er komen onder andere woningen, een expositieruimte, horeca en een sportschool in. Of de \u2018Zonnewijzer\u2019 zijn plekje houdt, is nog onbekend.\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4875990675419,52.154187883635]},"properties":{"id":"14264288","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.133966\/4.443654\/52.174409\/4.531544\/brt\/1760\/\/14264288@1760","title":"Anno 1995","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan Kleingeld (1954)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Anno 1995","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Anno 1995","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/96b07daca025415ab8ffac95575a96cc\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1995","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Baksteen, natuursteen en beton","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Boisotkade 2A, Erfgoed Leiden en Omstreken","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Hoe vaak gebeurt het tegenwoordig nog dat een nieuw gebouw van een duidelijk jaartal wordt voorzien? Grafisch vormgever en beeldend kunstenaar Jan Kleingeld heeft die traditie bij de nieuwbouw van het Leidse Archief weer nieuw leven in geblazen. In het kader van de gemeentelijke percentageregeling kreeg Kleingeld de opdracht voor die nieuwbouw een kunstwerk te maken.\nDaarbij nam Kleingeld de functie van het archief zelf (opslag van bronnen, oorsprong van kennis, reconstructie van geschiedenis) tot uitgangspunt. Tegelijkertijd betrok hij ook de architectuur erin. Het gaat om subtiele ingrepen in tekst, die haast als beelden functioneren. Typerend voor Kleingeld.\nDat geldt zeker voor \u2018ANNO 1995\u2019, een van de drie kunstwerken die Kleingeld bedacht. Precies bij de overgang tussen de oudbouw en de nieuwbouw plaatste hij die datering. In het trappenhuis zijn de letters ANNO in reli\u00ebf in de betonnen wand meegegoten. Net na de ronding is vervolgens 1995 in baksteen uitgehakt. Het lijkt een stempel die het gebouw zelf archiveert.\nEen tweede werk bevindt zich op de keermuur voor de entree. Daarin staat te lezen:\n\n\u2018Wie zoekt wat zich hier laat vinden zal blijven\u2019.\n\nImpliciet verwijst Kleingeld hiermee naar het belang van (onder)zoeken, bewaren en gevonden worden: een paar van de functies van een archief. Toepasselijk is ook de vorm van de keermuur: een ruitvorm, zoals die aan een kompasnaald zit. Uiteraard een referentie naar speurwerk.\nKleingelds derde kunstwerk bevindt zich in de bestrating vlak voor de entree. Daarin heeft hij delen van de lijst met namen opgenomen van kinderen die in het jaar 1995 in Leiden zijn geboren. Niet alle namen zijn zichtbaar. Naast de entree hangt de complete lijst. Al vergelijkend kun je zo zien wie ontbreekt in de bestrating. Een vingeroefening voor het werk dat doorgaans \u00edn het archief wordt gedaan: onze lokale geschiedenis reconstrueren.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5048827938709,52.160752436354]},"properties":{"id":"14264294","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140534\/4.460937\/52.180971\/4.548828\/brt\/1760\/\/14264294@1760","title":"Elementen","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frans de Wit (1942-2004)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Elementen","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Elementen","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/986ea755ee4a46c5b5df7bb2508a2564\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1971 (Voorschoten), in 2020 herplaatst in het Singelpark","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Ankerpark, Frans de Wit Beeldentuin","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het beeld 'Elementen', oorspronkelijk geplaatst in Voorschoten in 1971, bevindt zich nu in de Beeldentuin van Frans de Wit in het Singelpark, Leiden. Voorafgaand aan de plaatsing in Voorschoten was het beeld te zien op de 11e bi\u00ebnnale Middelheim in Antwerpen in 1971, waar de kunstenaar Frans de Wit werd geselecteerd door R.W.D. Oxenaar, directeur van het Rijksmuseum Kr\u00f6ller-M\u00fcller, ter ere van het 25-jarig bestaan van het Belgisch-Nederlands Cultureel Akkoord. Het beeld is ge\u00efnspireerd op eerdere ontdekkingen van De Wit, waarbij hij beweeglijke vormen uit massief staal sneed. Deze vormen zijn nu gegroeid tot een beeld van 2,25 meter hoog, 3,15 meter lang en 2.000 kilo zwaar. De stalen elementen stijgen op vanaf het grasveld en vormen schuine lijnen die om elkaar heen buigen, waardoor het lichtspel op de roestige huid van het beeld op verschillende manieren wordt ervaren. De beeldentuin bevindt zich nu in Leiden en is onderdeel van het Singelpark.","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4819306887337,52.160605528424]},"properties":{"id":"14264300","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140387\/4.437985\/52.180824\/4.525876\/brt\/1760\/\/14264300@1760","title":"De jonge Rembrandt","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Stephan Balkenhol","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"De jonge Rembrandt","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"De jonge Rembrandt","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/e14cc01d58a641439a75340d1b962b2a\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2006","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons terracotta verf","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Rembrandtplaats","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"In 2006 was het 400 jaar geleden dat de internationaal beroemde schilder Rembrandt van Rijn in Leiden het levenslicht zag. Hij werd geboren in de Weddesteeg. Zijn geboortehuis bestaat helaas niet meer. Een eenvoudige herdenkingssteen in de muur van een paar nieuwe woningen laat de oplettende passant weten waar dat ongeveer geweest moet zijn. Er tegenover bevindt zich, ingeklemd tussen de voormalige Zeevaartschool, het oude gebouw van de Witte Poortkazerne en het Galgewater, al enkele decennia een open stuk. Om het herdenkingsjaar kracht bij te zetten, gaf de gemeente Leiden opdracht tot de herinrichting daarvan. Een kunstwerk moest onderdeel van het nieuwe plein vormen.\nUit een gezelschap van vijf (inter)nationaal gerenommeerde kunstenaars werd het ontwerp van Stephan Balkenhol geselecteerd. Ergens halverwege het plein bedacht hij een ronde verhoging met daarop een bijna manshoge figuur voor een flinke schildersezel waarop een bronzen zelfportret in reli\u00ebf staat. Aan de muur hangt een ander zelfportret in reli\u00ebf maar dan van keramiek. Balkenhol bedacht in hoofdlijnen ook de verdere inrichting van het plein met de hagen, bestaande bomen en het gravel op de grond.\nBegin jaren tachtig maakte Balkenhol furore met zijn grote en kleine mens- en dierfiguren die hij eigenhandig en direct uit een boomstam hakte. Het gaat altijd om een enkele figuur of dier, realistisch uitgevoerd zonder een kopie van de werkelijkheid te worden. De lichaamshouding, de beschildering, de gelaatsuitdrukking en een eventueel attribuut laten de toeschouwer zich telkens op een andere manier bewust worden van zijn eigen bestaan.\nOok Balkenhols jonge Rembrandt is geen letterlijke kopie van een van zijn zelfportretten. Frappant is de in het oog springende grote witte kraag. Die is ontleend aan de kleding die de personen op de schilderijen van de grote Meester dragen. Opmerkelijk zeker voor Balkenhol omdat hij zijn figuren nooit anders dan eenvoudig en eigentijds kleedt: wit overhemd, zwarte broek.\nVoor het bronzen portretreli\u00ebf dat op de schildersezel staat, heeft Balkenhol weer wel naar de zelfportretten van Rembrandt gekeken. Hetzelfde geldt voor het keramische zelfportret op de muur van het Witte Poortkazerne. Ook het hele tafereel op de verhoging is gebaseerd op een doek van Rembrandt: \u2018Schilder in zijn atelier\u2019 uit 1629 (collectie Museum of Fine Arts, Boston).\nOp 27 april werd zijn werk onthuld en het Weddesteegplein omgedoopt tot Rembrandtplein. Nu heeft de Rembrandt-toerist iets meer om naar te kijken dan alleen die eenvoudige gevelsteen.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.stephanbalkenhol.com","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5005224077859,52.158791909515]},"properties":{"id":"14264306","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.138572\/4.456577\/52.179011\/4.544468\/brt\/1760\/\/14264306@1760","title":"De Olifant","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Arie Teeuwisse","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"De Olifant","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"De Olifant","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/bde56d547c844c9f9b12a415e7434d37\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1973","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Oosterkerkstraat 1","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"In 1943 moest hij zijn opleiding aan de Rijksakademie in Amsterdam bij de gerenommeerde beeldhouwprofessor Jan Bronner (1881-1972) afbreken. De oorlog dwong hem onder te duiken. Arie Teeuwisse vond een veilig onderkomen boven de berenverblijven van Artis. Van daaruit kon hij de dieren eindeloos bestuderen. Het hoeft ons dan ook niet te verbazen dat Teeuwisse uitgroeide tot een van de belangrijkste dierbeeldhouwers in de tweede helft van de 20e eeuw. Ook zijn opleiding aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in Amsterdam, waar hij van 1936 tot 1940 studeerde en les kreeg van Jaap Kaas (1898-1972), heeft daar ongetwijfeld aan bijgedragen. Jaap Kaas gold destijds namelijk als d\u00e9 animalier van Nederland.\nMet zijn \u2018Olifant\u2019 uit 1973 toont Teeuwissen dat ook hij \u2013 weliswaar een generatie later \u2013 een ware animalier genoemd kan worden. Vlot en losjes geboetseerd gaf hij de jonge Afrikaanse olifant weer. En zoals het jonge dieren betaamt: de kop is naar verhouding te groot voor het lichaam. Het maakt het grote bronzen dier aandoenlijk en bijna aaibaar. De olifant staat op een hoge sokkel wat de verticale, oprijzende lijn van de voor- en achterpoten accentueert. Er zullen vele uren van observatie in Artis aan deze brons vooraf zijn gegaan.\nHet werken naar de natuur stond tijdens zijn klassieke scholing aan de Rijksakademie centraal. Teeuwisse voltooide die opleiding alsnog in 1947. Na zijn afstuderen zette hij de figuratieve lijn voort, vooral in zijn diersculptuur. Want bij zijn mensfiguren, die hij naast dieren ook geregeld maakte, permitteerde hij zichzelf meer vrijheid. Zijn figuren staan verder van de werkelijkheid af; hij heeft ze meer geabstraheerd.\nWat het oog zag, maakte de hand. Teeuwisse had er het talent voor, niet alleen in plastiek maar eveneens op het platte vlak. Behalve beeldhouwer was Teeuwisse ook langere tijd illustrator en striptekenaar.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4895457468042,52.164418676489]},"properties":{"id":"14264312","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.144202\/4.445600\/52.184636\/4.533491\/brt\/1760\/\/14264312@1760","title":"Heen en weer","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan Kleingeld","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Heen en weer","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Heen en weer","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/976e6dd6623f444fbc38eaeccab9796b\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2005","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"staal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Vestwal, Nieuwe Mare","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"\u2018Heen en weer\u2019, zong Drs. P. jaren geleden in een liedje over een veerboot. \u2018Heen en Weer\u2019 kunnen we zelf, zonder boot, over de in 2004 vernieuwde Warmonderbrug. Jan Kleingeld ontwierp een kunstwerk met precies die woorden, schreefloos en cursief. Ze zijn elk uitgespaard in een metalen bord. Door de letters heen zie je de wolkenlucht. Over de brug, richting stad, passeer je het bordje Heen. Op de terugweg fiets of wandel je onder Weer door. Op de grond zijn de contouren van de in 1864 afgebroken Marepoort in lichtgrijs Portugees hardsteen gelegd, precies op de plaats waar zich de fundamenten van de poort bevinden.\nIn 2004 werd de oude Warmonderbrug uit 1892 vervangen. De eerste brug op die plek dateert uit 1611. Het nieuwe bouwsel moest licht zijn en recht doen aan de archeologische resten van de oude poort. Deze Marepoort verving vanaf 1665 tot 1864 een eenvoudig vierkanten poortgebouwtje uit 1627. Dat de brug schuin loopt, komt omdat hij aan de stadskant moest aansluiten, precies daar waar ooit de poort stond. Aan de noordkant loopt hij door in de Haarlemmerweg.\nDe Gemeente Leiden nodigde kunstenaars uit om een voorstel voor een kleinschalige kunsttoepassing te doen. Uiteindelijk werd uit drie schetsontwerpen gekozen voor het ontwerp van Leidse kunstenaar Kleingeld. E\u00e9n van de redenen voor de adviescommissie om dit kunstwerk te kiezen, was de helderheid en de ingetogenheid van het voorstel.\nKleingeld is van oorsprong grafisch vormgever. Dat spreekt uit zijn kunstwerken in de openbare ruimte. Vaak werkt hij met teksten en logo\u2019s: heldere beelden drukken een idee met wonderlijke eenvoud haarscherp uit. Voor \u2018Heen en Weer\u2019 geldt dat ook. Bovendien benadrukt het werk de functie van de brug en haar geschiedenis: op deze plaats gaat men al eeuwen heen en weer.\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4819625608387,52.168439317123]},"properties":{"id":"14264318","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.148224\/4.438017\/52.188654\/4.525908\/brt\/1760\/\/14264318@1760","title":"Herman Boerhaave","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Johan (Jean Theodore) Strack\u00e9 (1817 - 1891)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Herman Boerhaave","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Herman Boerhaave","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/cd34df16d547403680aeaab4fb4a4e26\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1872","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Boerhavelaan","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het beeld van Hermanus Boerhaave torent majestueus boven de Boerhaavelaan uit. De zeventiende-eeuwse wetenschapper, anatoom, botanicus, scheikundige en medicus kreeg in 1872 een standbeeld. Daarmee werd zijn geboorte in 1668 in het nabijgelegen Voorhout herdacht. In de negentiende eeuw ontstond de behoefte om de identiteit van Nederland uit te dragen door monumenten voor belangrijke mannen uit de geschiedenis op de richten. Dit standbeeld was een van die beelden. Meestal werden deze gedenktekens in neoclassicistische stijl vervaardigd. Kunstenaars uit deze traditie maken beelden gebaseerd op sculpturen uit de klassieke oudheid en de renaissance. Het neoclassicisme was in de kunst en architectuur tijdens de negentiende eeuw lang populair in ons land.\nDe imposante en statische Boerhaave van Johan Theodor (Jan) Strack\u00e9 past binnen die neoclassicistische traditie. Deze uit Duitsland afkomstige beeldhouwer, die net als zijn jongere broer Franz veel gedenktekens realiseerde, gaf Boerhaave weer als wetenschapper met de toga van een klassieke geleerde om zijn schouders. Zijn houding lijkt op die van standbeelden van Romeinse keizers. In de rechterhand houdt hij de verzamelde werken van Hippocrates (460-370 voor Chr.) vast. Boerhaave bewonderde deze Griekse grondlegger van de geneeskunde en vormde zijn lessen naar voorbeeld van de grote meester.\nOorspronkelijk was het de bedoeling het beeld al in 1868 te onthullen, om het geboortejaar van Boerhaave te gedenken. Doordat het geld niet op tijd bij elkaar gebracht kon worden, bleek die datum niet haalbaar. Uiteindelijk kwam het geld er wel, dankzij bijdragen van onder anderen koning Willem III, maar ook van het studentencorps en notabelen. Het beeld werd geplaatst bij het destijds nieuwe Academisch Ziekenhuis aan de Steenstraat, tegenwoordig onderdeel van het Rijksmuseum voor Volkenkunde. Toen het ziekenhuis in 1931 verhuisde naar de Rijnsburgerweg werd ook het beeld verplaatst. Sindsdien staat het op de Oegstgeesterlaan, die bij die gelegenheid werd omgedoopt tot Boerhaavelaan.\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4821044545084,52.161768981537]},"properties":{"id":"14264324","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.141551\/4.438159\/52.181987\/4.526050\/brt\/1760\/\/14264324@1760","title":"Indie monument","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Gerard Brouwer (1951 - 2017) \/ Jan Kleingeld","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Indie monument","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Indie monument","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/882b32e523fe479293db4e005926a46b\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1999","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons en natuursteen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Park de Put","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Op 23 oktober 1999 werd een bescheiden monument in park de Put bij de Morspoort onthuld. Een tastbare herinnering aan de gesneuvelde militairen die in 1952 vanuit Leiden naar het voormalig Nederlands-Indi\u00eb vertrokken. Beeldend kunstenaar Jan Kleingeld en beeldhouwer Gerard Brouwer vormden een gelegenheidsduo en ontwierpen beeld en sokkel met tekst. Volgens het bestuur van de Stichting Militair Indi\u00eb Leiden, tevens initiatiefnemer, symboliseert het geheel het gevoel van deemoedigheid om het verlies van kameraden.\nDat gevoel wordt krachtig uitgedrukt door de drie kleine mannenfiguren van brons. De figuren zijn niet gedetailleerd uitgewerkt, noch is het brons gepolijst. Twee staan schouder aan schouder, de derde is alleen. Het lijkt alsof er iemand is weggerukt uit hun midden. Niet door sentimentele emoties, maar door eenvoud en leegte is het verschrikkelijk gemis verbeeld.\nVerder is er een wereld van levenden en een van doden geschapen. Het gedenkteken bestaat namelijk uit twee delen. Een kleine sokkel waarop de drie mannenfiguren en een grotere met enkel een lege bronzen plaat. De tekst eronder luidt: Een afscheid \/ zonder thuiskomst 1945-1952. Precies tussen de woorden een afscheid en zonder thuiskomst is een kleine ruimte gelaten tussen beide sokkels; de subtiele grens tussen de terugkomers en zij die achterbleven. V\u00f3\u00f3r het gedenkteken staan op een steen de namen van de 26 omgekomen Leidse militairen.\nVan zowel Kleingeld als Brouwer staan in Leiden ook andere beelden. Hun individuele werken hebben weinig met elkaar gemeen. Brouwer werkt in een naturalistische trant, terwijl Kleingeld, van huis uit grafisch vormgever, met name tekst als beeldend middel toepast. Beide kunstenaars maken subtiel en ingetogen werk. Zoals ook hun gezamenlijke monument. Of zoals Kleingeld het verwoordt (Leidsch Dagblad, 9 september 1999): \u201cDe allure zit hem in het kleine. Het moest niet schreeuwerig worden, niet protserig. We wilden het verdriet om vrienden van vroeger zichtbaar maken.\u201d\nTekst: Nicole Spaans\n\nwww.gerardbrouwer.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5081852058082,52.176491222898]},"properties":{"id":"14264330","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.156280\/4.464240\/52.196703\/4.552131\/brt\/1760\/\/14264330@1760","title":"Kei met Wig","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Dirk M\u00fcller","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Kei met Wig","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Kei met Wig","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/44bd7568c2384cd88403feb6dd1526cb\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1984","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"staal en steen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Bloemenpad  thv Parkzicht 98","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Een rotsblok in Leiden. Het bevindt zich op een grasveldje tussen de huizen, flats en winkelcentrum de Kopermolen in de Merenwijk. Geen logische plek voor zo\u2019n groot stuk steen. Het is dan ook niet zomaar een rotsblok. Het brokstuk wordt in twee\u00ebn gekliefd door een stalen wig en blijkt een kunstwerk te zijn van de beeldhouwer Dirk M\u00fcller.\nAl in 1973 reserveerde de gemeente Leiden een bedrag van ruim fl 400.000,- op de exploitatiebegroting van de nieuwe Merenwijk. Daarvoor zouden er verschillende kunstwerken in de wijk moeten komen ter verfraaiing. In 1955 was namelijk besloten om bij alle gemeentelijke nieuwbouwprojecten 1-2% van de bouwsom aan kunst te besteden (gemeentelijke percentageregeling). Begin jaren tachtig was de wijk zover af, dat er kunst kon komen.\nOp een advertentie in het kunstenaarsblad BK-info in 1983 reageerden maar liefst 125 kunstenaars. M\u00fcller was een van de drie kunstenaars die een jaar later een definitieve opdracht kreeg. De sculptuur die hij realiseerde, is typerend voor de beelden die hij sinds 1980 maakt. Direct na zijn studie aan de Ateliers \u201963 in Haarlem, maakte deze beeldhouwer furore met sculpturen uit zwart perspex. Rond 1980 ging hij in natuursteen werken. Hij heeft inmiddels verschillende beelden in de openbare ruimte in Nederland gerealiseerd.\nWaarom M\u00fcller dat materiaal koos, wordt duidelijk in een interview in het blad \u2018Penmerk\u2019 uit maart 1982: \u201cMet al mijn ontwerpen wil ik het contrast uitdrukken tussen natuur en cultuur. Rotsblokken zijn daarvoor een uitstekend middel. [\u2026] Dat ze zich bevinden in een omgeving waar ze van nature niet thuishoren, werkt vervreemdend [\u2026].\u201d Maar niet alleen het rotsblok op die plek getuigt van het contrast, ook de onbewerkte steen en de stalen wig \u00e9n niet te vergeten de tegenstelling tussen de strakke, geometrische vorm van de wig en de organische, natuurlijke vorm van de steen, onderstrepen dat.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4846645209473,52.163987685514]},"properties":{"id":"14264336","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.143771\/4.440719\/52.184205\/4.528610\/brt\/1760\/\/14264336@1760","title":"Kiekmonument","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Herman Beierle \/ Hester Keijzer","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Kiekmonument","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Kiekmonument","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/9950f7a4af084f5b9f157848b9566da8\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1999","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"diverse materialen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Kiekpad","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Iedereen weet wat er bedoeld wordt met een kiekje. Het is het Nederlandse equivalent van een snapshot: een los uit de heupen geschoten foto, met weinig aandacht voor zaken als compositie en scherptediepte. Israel David Kiek (1811-1899) is de negentiende-eeuwse Leidse fotograaf die aan de wieg van het begrip kiekje stond.\nKiek had een fotografiezaak aan de Rijnsburgersingel. Studenten kwamen na een nacht boemelen bij hem langs voor een fotosessie op de binnenplaats van zijn fotowinkel. Vanwege de lange sluitertijd moest je lang stokstijf stilzitten. De studenten, balorig en flink aangeschoten, kwamen dan ook regelmatig onscherp op de foto terecht. Typisch een kiekje.\nDe Stadspartij Leiden Weer Gezellig stelde in 1989 voor een bescheiden monument voor de fotograaf op te richten. In 2001 werd het kunstwerk gerealiseerd in het kader van het kleinschalig opdrachtenbeleid. Het kunstenaarsduo Beierle \/Keijser bedacht een roestvrijstalen camera op driepoot aan het Kiekjespad, in het parkje bij Molen de Valk. Het toestel was in eerste instantie gericht op de locatie van Kieks winkel aan de Rijnsburgersingel. Als je door de zoeker tuurt, zie je twaalf foto\u2019s van Kiek, de oorspronkelijke exemplaren komen uit het archief van Studentenvereniging Minerva.\nNorman Beierle en Hester Keijser werken sinds 1995 samen. Beierle, van oorsprong Duits, bezocht de kunstacademie in Kampen. Keijser volgde ook een kunstopleiding en studeerde filosofie in Leiden. Onder de noemer \u2018Research Art\u2019 stellen zij sinds 2000 bij elk nieuw onderwerp of project een min of meer vaste serie vragen waaruit zij de vorm en het materiaal van het uiteindelijke kunstwerk distilleren. Uit hun werk spreekt een grote maatschappelijke en politieke betrokkenheid. Zo bedachten ze als reactie op het uitzettingsbeleid van minister Verdonk een project waarbij je je paspoort kon doneren voor asielzoekers. Naast de gezamenlijke projecten maakt Beierle ook schilderijen.\nTekst: Machteld Leij\n\nwww.beikey.net","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4980422040504,52.15284516229]},"properties":{"id":"14264342","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.132623\/4.454097\/52.173067\/4.541988\/brt\/1760\/\/14264342@1760","title":"Korfbalspeelsters","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Piet (Piet\/Peter Wilhelmus) Killaars (1922 - 2015)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Korfbalspeelsters","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Korfbalspeelsters","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/a2144148add4476a847cb61013cbe56f\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1965","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"Brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Zoeterwoudsesingel","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het was de Leidse Sportstichting die in 1960 het initiatief nam voor dit speelse en sportieve beeld. Dat was een jaar voor haar 25-jarig bestaan. Ter gelegenheid van dit jubileum stelde zij de gemeente voor een sportief beeld te plaatsen bij een Leids sportcomplex. Dat voorstel viel bij het college van burgemeester en wethouders in de smaak. De toenmalige commissie voor aankopen van beeldhouwwerken voor daarvoor in aanmerking komende plaatsen in de stad droeg de Maastrichtse beeldhouwer Piet Killaars voor als maker. De commissieleden waren onder de indruk geraakt van het werk dat hij in 1960 exposeerde tijdens de zomertentoonstelling in de Hortus Botanicus. Killaars was \u2018[\u2026] een der meest markante en opkomende beeldhouwers in Nederland,\u2019 aldus de commissie in een brief aan het stadsbestuur.\nAangezien Killaars graag wilde weten op welke plek zijn beeld zou komen te staan, \u2018De plaats kan van invloed zijn op de te ontwerpen plastiek\u2019, schrijft hij in een brief aan de gemeente in december 1960, gingen de commissie en de directeur gemeentewerken samen met hem op pad. Eerst hadden ze een plaats in de Kikkerpolder op het oog. Dat vond de gemeente echter te weinig openbaar. Uiteindelijk werd besloten tot een plek vlakbij de korfbalvelden aan de Zoeterwoudsesingel. Daarna ging de beeldhouwer aan de slag. In 1963 was zijn ontwerp klaar. Het werd direct goedgekeurd. Een jaar later was de brons klaar en nog een jaar later is het beeld uiteindelijk op de bewuste locatie op een hoge sokkel geplaatst.\nSindsdien staan daar de twee korfbalsters. Of beter gezegd: daar springen ze. Dit beeld is nog figuratief. Het is de dynamiek die typerend is voor Killaars. Want ook al werden zijn beelden eind jaren zestig abstract, de voortgaande beweging bleef samen met kiem en groei zijn belangrijkste thema.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.49278053332,52.147240086427]},"properties":{"id":"14264348","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.127015\/4.448835\/52.167465\/4.536726\/brt\/1760\/\/14264348@1760","title":"Leidens Ontzet","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Oswald Wenckebach (1895 - 1962)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Leidens Ontzet","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Leidens Ontzet","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/58d0dbddf53e470f8a2edab545589696\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1961","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Kamerlingh Onnesplein","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"\u2018De Leidse weesjongen, Cornelis Joppensz. \u2013 3 X 1574\u2019. Voor Leiden d\u00e9 Cornelis, die naar verluidt in de nacht van 2 op 3 oktober 1574 op de Lammenschans een bronzen pot met hutspot vond, daar door de haastig vertrokken Spanjaarden achtergelaten. Beeldhouwer Oswald Wenckebach gaf hem een gezicht.\nDe Spaanse troepen hadden Leiden maandenlang belegerd. 6000 Leidenaren lieten het leven, de meesten door honger en pest. Maar in de vroege ochtend van 3 oktober moest de vijand vluchten voor het water. Cornelis zag lichtjes wegtrekken van de Lammenschans. Hij moest en zou gaan kijken. Volgens de bronnen deed hij dit samen met Gijsbert Cornelisz. Schaeck, wachtmeester van de schutterij. En vond niet Cornelis, maar Gijsbert de pot omdat die, goed bewapend voorop ging.\nNu wordt de bronzen ketel bewaard in Stedelijk Museum De Lakenhal. Wanneer en hoe het verhaal in de wereld is gekomen dat Cornelis de vinder zou zijn, is onduidelijk. Feit blijft dat de naam van Cornelis Joppensz. inmiddels onverbrekelijk verbonden is met de 3-oktoberviering.\nWenckebach verbeeldde het moment van de befaamde vondst. Triomfantelijk steekt de jongen zijn rechterhand omhoog en roept kennelijk in de richting van de stad dat Leiden is ontzet. De pot met eten bungelt zwaar tussen zijn benen. Zoals vele van zijn portretfiguren getuigt \u2018Leids Ontzet\u2019 van Wenckebachs trouw aan het naturalisme. Maar binnen die traditionele aanpak, ontwikkelde de beeldhouwer een sobere en krachtige vormentaal. Cornelis gaf hij weer als jongvolwassene, met magere, slungelige ledematen. Details zijn summier: een plooi en een kraag suggereren de broek en het jak. De emotie is echter sterk aangezet: met de heftige gebaren en het expressieve gelaat verhief Wenckebach de 13-jarige weesjongen Cornelis tot sculpturale held van het Leids Ontzet. Ter gelegenheid van hun 75-jarig bestaan schonk de 3 October Vereeniging het beeld aan de gemeente Leiden.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.450913258658,52.155605273549]},"properties":{"id":"14264354","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.135384\/4.406968\/52.175826\/4.494859\/brt\/1760\/\/14264354@1760","title":"Leidse vrouwen uit het verzet","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Truus Menger-Oversteegen (1923 - 2016)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Leidse vrouwen uit het verzet","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Leidse vrouwen uit het verzet","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/f8d9534c538344b78c82d47af617863e\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1985","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Agatha van Alkemadestraat thv nr. 21","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Halverwege de jaren tachtig benaderde het \u2018Comit\u00e9 Monument voor Leidse vrouwen uit het verzet 1940-1945\u2019 de gemeente Leiden. Het wilde de stad een beeld van Trees Menger-Overstegen schenken. Dit omdat het actief verzet in Leiden vooral door vrouwen werd gepleegd. Het geschenk werd geaccepteerd. Aangezien in de Stevenshof straten namen dragen van bekende vrouwen, waaronder verzetstrijders, werd de A. van Alkemadestraat uitgezocht als meest geschikte plek.\nHet Comit\u00e9 had overigens niet voor niets Menger uitgekozen voor dit specifieke monument. Deze beeldhouwer maakte tijdens de Tweede Wereldoorlog zelf deel uit van het verzet. Zij zat samen met Hannie Schaft, beter bekend als het meisje met het rode haar, in de Haarlemse verzetsgroep. Al in de oorlog was duidelijk dat Menger beeldhouwer zou worden. Zij dook onder bij de bekende beeldhouwer Mari Andriessen en ging na de oorlog naar de voorlopers van de gerenommeerde kunstopleiding Ateliers \u201963, later kortweg De Ateliers. Schilderde zij in eerste instantie totaal abstracte voorstellingen, in 1966 debuteerde zij als beeldhouwer. Twee jaar later kreeg zij haar eerste opdracht voor een oorlogsmonument.\nIn die oorlogsmonumenten vertolkt Menger niet zozeer concrete situaties als wel abstracte begrippen als hoop, vrijheid, solidariteit. Haar monumenten moesten in tegenstelling tot haar vrije werk, wel herkenbaar zijn. Dat alles is terug te zien in het Leidse monument. Het beeld laat een geabstraheerd groepje vrouwen zien tijdens een van de dodenmarsen uit concentratiekamp Dachau. Het is een eerbetoon aan de strijdbaarheid en de opofferingsgezindheid. Waar de eerste vrouw haar vuist opheft, draagt de laatste vrouw een ander op de rug. Dat blijkt de Leidse Cobi van der Blom\u2013Vijlbrief te zijn die zo het leven van danseres Susje van Hall heeft gered.\nHet bronzen beeld is op 5 mei 1985 onthuld. Door een gietfout moest het echter snel worden vervangen. Drie jaar later stond er een nieuw exemplaar.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.truusmenger.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4973245212422,52.165881090155]},"properties":{"id":"14264357","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.145665\/4.453379\/52.186097\/4.541270\/brt\/1760\/\/14264357@1760","title":"Moeder en Kind","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Hans Petri (1919 - 1996)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Moeder en Kind","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Moeder en Kind","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/5c1bf3bbeff74844a4220be518b0c0f0\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1953","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Molenstraat","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Dertig jaar zit ertussen. Bovendien veranderde beton in brons. Dat is in het kort de geschiedenis van \u2018Moeder en kind\u2019 van de Dordrechtse beeldhouwer Hans Petri. Toen in 1953 de woningbouwvereniging \u2018Ons Belang\u2019 dertig jaar bestond, schonken de bewoners aan de gemeente Leiden dit beeld van Petri. De eerste versie was van beton gemaakt en werd in de Marnixstraat geplaatst.\nIn de loop van de tijd begon de ijzeren wapening in het beton te roesten. Vandalen deden de rest. Om verder verval te voorkomen werden eind jaren zeventig de brokstukken verhuisd naar de gemeentelijke opslagplaats. Dertig jaar na de eerste onthulling nam de gemeente het initiatief tot herstel. Petri werd benaderd, hij maakte van de brokstukken weer een geheel. Vervolgens werd het gerestaureerde beeld in brons gegoten. Bij het 70-jarig jubileum van de woningbouwvereniging in 1983 is het nieuwe exemplaar op het pleintje in de Molenstraat feestelijk onthuld.\nHet traditionele en realistische \u2018Moeder en kind\u2019 is karakteristiek voor Petri\u2019s vroege werk. In zijn begin jaren vervaardigde deze bijna autodidacte beeldhouwer vooral kleine, figuratieve sculpturen die het dagelijks leven of religie tot onderwerp hadden. Later ontwierp hij ook enkele oorlogsmonumenten (\u2018De Levensboom\u2019, 1949, Dordrecht). De meeste bekendheid kreeg Petri echter als omgevingvormgever. Begin jaren zestig introduceerde hij als een van de eersten het idee om bij monumentale opdrachten de hele omgeving bij een beeld te betrekken. Dit ter bevordering van de leefbaarheid. Tot dan toe kwam er gewoon een beeld bij een gebouw.\nSpraakmakend was in de tweede helft jaren zeventig het plan dat Petri samen met architect Frans van Dillen presenteerde als nationaal monument ter nagedachtenis aan koningin Wilhelmina: een 675 meter lang \u2018voetspoor\u2019 van veldkeien tussen het Binnenhof, het oude stadhuis en de Grote Kerk. Maar dat was destijds toch een tikkeltje te abstract.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.hanspetri.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4944574271369,52.153776819148]},"properties":{"id":"14264363","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.133555\/4.450512\/52.173999\/4.538403\/brt\/1760\/\/14264363@1760","title":"Monument Leidens Ontzet","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan (Johan Coenraad) Altorf (1876 - 1955)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Monument Leidens Ontzet","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Monument Leidens Ontzet","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/a4315cdba3eb4e49ad959909655c4fb5\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1924","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"natuursteen en baksteen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Korevaastraat, plantsoen","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"In 1923 werd er een commissie samengesteld voor de oprichting van een monument ter gelegenheid van de 350-jarige herdenking van Leidens ontzet. De opdracht ging naar een Hagenaar: de gerenommeerde beeldhouwer Johan Altorf. Dat de commissie voor Altorf koos, is niet verwonderlijk. Hij was een van de belangrijkste beeldhouwers rond 1900. Een beeldhouwer van vergelijkbare statuur was er toen niet in Leiden. Altorf vervaardigde met name in de architectuur ge\u00efntegreerde dierreli\u00ebfs, waarvan er in Den Haag nog diverse zijn. Maar hij werd ook veel gevraagd voor monumenten, standbeelden en portretten.\nVoor het gedenkteken van het \u2018Leidens Ontzet\u2019 koos Altorf een strakke opzet met drie verticale geledingen en vier horizontale banden. Bovenin plaatste hij vier portretten van personen, die een belangrijke rol hadden gespeeld bij de bevrijding van Leiden van de Spaanse overheersers op 3 oktober 1574. In de top zien we Willem van Oranje, daaronder van links naar rechts Louis de Boisot, Jan van der Does en Jan van Hout. Hun namen zijn onder hun beeltenis in de steen uitgehakt. Onderin lezen we de tekst: \u20181574 \u2013 1924 \/ Leiden Ontzet \/ Holland Gered\u2019.\nJe kan om het monument heen lopen, maar dat is niet zoals de maker het heeft bedoeld. Het heeft alleen een voorzijde. De concentratie op de voorkant is kenmerkend voor Altorf, die zijn beelden geheel in de traditie van de Amsterdamse School (1916-1926) ontwierp voor plaatsing aan, of direct bij gebouwen.\nHet monument werd onthuld door Koningin Wilhelmina op 3 oktober 1924 en vervult nog steeds een belangrijke rol in de viering van 3 oktober. Zo staat het bestuur van de 3-Octobervereeniging er keurig in het gelid tijdens de Taptoe als het Wilhelmus wordt gespeeld. De Taptoe, een optocht van duizenden kinderen van de Leidse verenigingen, is het begin van de festiviteiten waarmee Leiden zijn ontzet viert.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4822297265141,52.162066514862]},"properties":{"id":"14264369","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.141848\/4.438284\/52.182285\/4.526175\/brt\/1760\/\/14264369@1760","title":"Monument voor Marinus van der Lubbe","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Reinier Kurpershoek \/ Ron Sluik","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Monument voor Marinus van der Lubbe","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Monument voor Marinus van der Lubbe","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/c1581dbaa5f64d07b515dcd185a8bbd8\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1993","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"diverse materialen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Morspoort","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Er is flink gelobbyd voor het \u2018Monument van Marinus van der Lubbe\u2019. De Leidse anarchist die verantwoordelijk werd gehouden voor de brandstichting in de Rijksdag in Berlijn, verdiende een waardig gedenkteken. Hij ligt in Leipzig in een anoniem graf. De kunstenaars Ron Sluik en Reinier Kurpershoek vonden Van der Lubbe een intrigerende figuur, die rehabilitatie verdiende. Zij namen het initiatief voor een monument voor Van der Lubbe, in samenwerking met de Stichting een Graf voor Marinus Van der Lubbe en de Stichting Tegen-Beeld.\nHet kunstenaarsduo Sluik\/Kurpershoek bedacht een monument bestaande uit drie stenen met op elk daarvan een couplet van het gedicht dat Van der Lubbe in 1933 in gevangenschap schreef: \u2018O, Arbeid\u2019. De stenen bevinden zich in Leiden, in Berlijn en in Leipzig. De Leidse steen staat naast de Morspoort. Er bovenop is de naam van Van der Lubbe gebeiteld, met drie data: de dag dat hij in Leiden ter wereld kwam, de dag dat hij de Rijksdag in Berlijn in de brand  stak, en de dag dat hij in Leipzig ter dood werd gebracht. De steen werd in 1993 onthuld op 3 februari, de dag waarop hij in 1933 vertrok richting Berlijn.\nHet duo Sluik\/Kurpershoek bestond van 1982 tot 2001. Veelal deed het onderzoek, dook het archieven in, en verwerkte het dat archiefmateriaal in installaties van fotografie,video of geluid. Sluik\/Kurpershoek richtte zich op verhalen en gebeurtenissen over geweld en oorlog, verhalen die zich niet lenen voor eenduidige interpretatie, waarbij schuld en onschuld een rol spelen. Zoals het geval is met Martinus van der Lubbe: voor de een is hij een held en slachtoffer van de nazi\u2019s, voor de ander is hij een onruststoker die door zijn actie de nazi\u2019s nog sneller aan de macht hielp.\nTekst: Machteld Leij","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4813190014821,52.166761844341]},"properties":{"id":"14264378","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.146546\/4.437374\/52.186978\/4.525264\/brt\/1760\/\/14264378@1760","title":"Ode aan Rembrandt","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jan Wolkers \/ Jan Hendrik  Wolkers (1925 - 2007)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Ode aan Rembrandt","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Ode aan Rembrandt","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/f27ffe389af74aef8d1f70b45c399225\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2005","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"RVS en glas","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Stationsplein","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"De \u00e9\u00e9n schilder \u00e9n etser in de Gouden Eeuw en wereldberoemd, de ander een van de meest geprezen auteurs van de naoorlogse Nederlandse literatuur \u00e9n beeldend kunstenaar. Rembrandt van Rijn en Jan Wolkers zijn verbonden door het kunstenaarschap, al verschillen zij ruim drie eeuwen in leeftijd.\nBeeldhouwer, schilder, schrijver Wolkers bewonderde de grote meester Rembrandt, die net als hij leerde tekenen en schilderen in Leiden. Zijn bewondering wilde Wolkers graag tastbaar maken met een beeld in Leiden. Zo ontstond \u2018Ode aan Rembrandt\u2019, onthuld door Wolkers zelf op zijn 80e verjaardag (26 oktober 2005) op het plein voor het NS-station Leiden Centraal. Later komt het beeld waarschijnlijk aan de LUMC-zijde te staan: uitkijkend richting Wolkers\u2019 geboorteplaats Oegstgeest.\nDe driekantige, roestvrijstalen zuil van ruim zes meter hoog heeft in de top twee compartimenten. In het bovenste deel zitten gekleurde brokjes glas, die verwijzen naar de kleuren op Rembrandts palet. In het deel eronder zitten stukjes lichtgroen glas, die het water van de Oude Rijn symboliseren. Als het abstracte beeld \u2019s avonds van binnenuit wordt verlicht, kleurt het glas dieper.\nWolkers\u2019 vroege werk is nog figuratief getuige zijn brons van \u2018Moeder en Kind\u2019 in het Plantsoen uit 1953. Maar als hij in 1957-58 studeert aan de Parijse Acad\u00e9mie de la Grande Chaumi\u00e8re bij Ossip Zadkine (1890-1967), die expressieve, sterk geabstraheerde beelden vervaardigt, ontstaat er ruimte voor abstractie. Dan stelt hij reli\u00ebfs samen uit schroeven, stukken buis en tandwielen. Ze lijken ge\u00efnspireerd op de wonderlijke machines van tijdgenoot Jean Tinguely (1925-1991).\nVanaf eind jaren zeventig kiest Wolkers veelal glas als materiaal voor zijn beelden. Een bekend voorbeeld is het Auschwitz-monument (1977) in Amsterdam dat is opgebouwd uit spiegels. \u2018Ode aan Rembrandt\u2019 is met zijn stalen onderbouw en glas in de top een solide blijk van bewondering van de ene kunstenaar voor de andere.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5149209578232,52.152090192826]},"properties":{"id":"14264381","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.131868\/4.470976\/52.172313\/4.558866\/brt\/1760\/\/14264381@1760","title":"Paard","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Arthur Spronken (1930 - 2018)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Paard","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Paard","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/97a57c368a6747c4ac442dcb243475bc\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1970","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"IJsselkade, hoek Maasstraat","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Hij geldt als een van de bekendste vertolkers van het thema \u2018paard\u2019 in ons land: Arthur Spronken. De basis voor zijn specialisme werd gelegd in 1954 aan de Academia delle Belle Arti di Brera te Milaan. Daar kreeg Spronken les van Marino Marini, die wereldwijd bekendheid geniet met zijn paarden met ruiters.\nDe gemeente Leiden bezit een expressief beeld van Spronken uit 1970. Het is een tors van een paard. Het accent ligt op het krachtige lijf. Het hoofd met de opengesperde bek neigt sterk naar het lichaam, alsof het dier zichzelf tracht te bijten.\nSpronken volgde v\u00f3\u00f3r zijn studie in Milaan lessen aan de Academie in Maastricht bij internationaal geori\u00ebnteerde beeldhouwers als Oscar Vespers (1887-1970) en Fred Carasso (1899-1969). Als jonge beeldhouwer bewoog hij zich al tussen traditie en experiment. En dat is eigenlijk altijd zo gebleven. Spronken reduceert en speelt met vorm en houding, zoals te zien in zijn Leidse brons. Door het gebruik van de tors en de gedraaide, bijna onnatuurlijke houding van het paard, treedt een abstrahering op.\nTegelijkertijd weerklinkt in zijn beelden een grote passie voor de beeldhouwkunst van Renaissance en Oudheid. Zijn studie in Itali\u00eb heeft hier beslist aan bijgedragen. Zo weet Spronken met een volstrekt eigen, moderne beeldtaal een sfeer op te roepen, die verwijst naar vervlogen tijden. Het paard aan de IJsselkade zou zomaar opgegraven kunnen zijn in de Roomburgerpolder en door kunnen gaan voor een door de aarde vervormde Romeinse brons.\nDe combinatie van heden en verleden is ook aanwezig in zijn kleinsculptuur: de amazones, centauren, putti, paarden en portretten, die hij sinds de jaren zestig vervaardigde. Een zelfportret uit 1959 verwijst getuige de haardracht, het patina en de gladgepolijste huid, duidelijk naar Romeinse keizerportretten. Deze \u2018sterk archeologiserende opvatting\u2019 maakt hem uniek temidden van zijn generatiegenoten.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4711599874367,52.154340580223]},"properties":{"id":"14264390","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.134119\/4.427215\/52.174562\/4.515105\/brt\/1760\/\/14264390@1760","title":"Piet Paaltjens","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Auke Hettema","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Piet Paaltjens","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Piet Paaltjens","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/9484bb8dfec1443997b438bb86f0f153\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1959","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Klikspaanweg","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Twee beeldhouwers werd in 1956 gevraagd een ontwerp te leveren voor een beeld ter herdenking van Francois Haverschmidt (1835-1894). Deze dichter-dominee studeerde in Leiden en verwierf onder het pseudoniem Piet Paaltjens grote bekendheid, vooral met zijn tragikomische liefdesversjes \u2018Snikken en Grimlachjes\u2019. De Leidse commissie Beeldende Kunst koos uiteindelijk het ontwerp van Auke Hettema. Hettema wist het 19e-eeuwse studentenleven goed te treffen en zijn voorstel was beter uitgewerkt, vond de commissie.\nNu staat Hettema\u2019s brons van \u2018Piet Paaltjens\u2019 alweer sinds 1959 aan de Klikspaanweg. Inderdaad gaf de beeldhouwer Haverschmidt weer in een nonchalante, studentikoze houding, achteloos achterover leunend, de benen uit elkaar.\nDe gladde, sterk gedetailleerde uitwerking, die de commissie zo waardeerde, verraadt de invloed van zijn leermeester, portretbeeldhouwer Bertus Sondaar (1904-1984). Bij hem leerde Hettema de kneepjes van het beeldhouwersvak. Toch is het werk van Hettema veel minder statisch en ingetogen dan dat van de klassiek geschoolde Sondaar. Ironisch, bedachtzaam \u00e9n levendig, zo kan het oeuvre van Hettema worden getypeerd. De vrijere benadering van de plastische vorm verwijst naar Hettema\u2019s opleiding aan de Amsterdamse Rijkskademie bij Piet Esser (1914-2004), wiens beelden getuigen van een expressieve vormopvatting. De Rijkskademie sloot Hettema overigens af in 1951 met de prestigieuze Prix de Rome.\nBij de start van zijn carri\u00e8re profiteerde hij van de golf oorlogs- en verzetsmonumenten die ons land destijds overspoelde. Hettema\u2019s naturalistische, traditionele stijl lag goed in het opdrachtencircuit. Zo kreeg hij in 1955 de opdracht voor een verzetsmonument dat zou worden geplaatst in de Prinsentuin te Leeuwarden. Daarna heeft hij nog vele historische figuren tot leven gewekt. Naast \u2018Piet Paaltjens\u2019 zijn van zijn hand Hugo de Groot bij het Rotterdamse stadhuis (1969) en het beeld van Willem van Oranje dat in 2003 door koningin Beatrix werd onthuld in de tuin van het Prinsenhof in Delft.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4683472651089,52.136452428789]},"properties":{"id":"14264396","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.116223\/4.424402\/52.156682\/4.512293\/brt\/1760\/\/14264396@1760","title":"Piramide","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Fredy E. (Frederika Elisabeth) Wubben (1940 - )","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Piramide","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Piramide","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/ce3a4987181b4375ab29a3e44035a90b\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1981","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"roestvrijstaal en rubber","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Hooghkamerpark","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Veel mensen zullen van het beeld dat in een hoek van het Hoogkamerpark vlakbij de brug over de Korte Vliet staat zeggen: het stelt niks voor. Dat is in zekere zin ook zo. Maar \u201cbij een ring of een muziekstuk vraag je toch ook niet wat het voorstelt?,\u201d zegt beeldhouwer Fredy Wubben in een interview met de Leidsche Courant (9 september 1982). \u201cHet is een compositie. [\u2026] Naar een beeld kun je kijken en je kunt het mooi vinden of niet.\u201d\nIs haar vroege werk, vlak na haar opleiding aan de Haagse Vrije Academie nog figuratief, daarna verschuift Wubbens vormentaal al gauw naar de totale abstractie. De eerste abstracte beelden verwijzen nog naar de natuur. Begin jaren zeventig gaat ze vanuit een strak concept metaalreli\u00ebfs maken. Een kleine tien jaar later onderzoekt deze beeldhouwer de expressiemogelijkheden van materialen als touw, rubber, linnen en leer. De Leidse \u2018Piramide\u2019 dateert uit die periode.\nIn die tijd gaat het Wubben om de balans \u00e9n om de spanning tussen de materialen. Heel bewust knipt, buigt en vormt ze, maar ondertussen laat ze wel het materiaal zijn eigen gang gaan. Dat zie je ook in \u2018Piramide\u2019. De hoofdvorm is opgebouwd uit twee dunne platen metaal die ze schuin tegen elkaar heeft neergezet. In een van de zijden heeft ze onderin stroken losgesneden en omgebogen. In rubber worden die inkepingen herhaald. Opvallend is dat het rubber veel verder doorhangt, dan het roestvrij staal. Dat materiaal buigt van zichzelf slechts een heel klein beetje.\nEind jaren tachtig gaat Wubben in glas werken. De figuratie komt deels terug en het landschap gaat daarbij als inspiratiebron dienen. In 2006 won zij met haar \u2018Maxima-glas\u2019 de prijsvraag van Royal Leerdam Crystal en de Vereniging van Vrienden voor Modern Glas voor een drinkglas ge\u00efnspireerd op de prinses.\nTekst: Sandra Spijkerman\n\nwww.fredywubben.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4970357498812,52.150117087779]},"properties":{"id":"14264402","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.129894\/4.453090\/52.170341\/4.540981\/brt\/1760\/\/14264402@1760","title":"Psyche","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Theo van der Nahmer (1917 - 1989)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Psyche","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Psyche","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/68a3a49f49ef440daa41165c5eeb9e96\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1956","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Zeemanlaan, kruising Lorentzkade","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"De hoofdpersoon Psyche uit het gelijknamige boek van Louis Couperus (1863-1923) uit 1893 inspireerde hem tot het maken van dit beeld. Theo van der Nahmer vatte haar goede en slechte eigenschappen in brons. \nPsyche is het toonbeeld van schoonheid en onschuld en mag daarom altijd naakt zijn. Ze heeft vleugeltjes, waarmee ze tot haar spijt niet kan vliegen. Getrouwd met Eros, laat ze zich door een satyr verleiden om in het bos te gaan wonen, waar ze Bacchus\u2019 bruid wordt. Terwijl Eros letterlijk sterft van verdriet, viert Psyche feest met de boslieden en laat ze haar vleugeltjes afknippen. Voor deze losbandigheid boet ze met haar leven. Toch brengt de dood haar iets: vleugels waarmee ze w\u00e9l vliegen kan. Hiermee stijgt ze op naar haar vader en Eros, haar ware liefde, in het paradijs.\nVan der Nahmers bronzen \u2018Psyche\u2019 is klein. Het fr\u00eale lichaam drukt uit hoe prachtig ze was. De bevallige, expressieve pose van de armen om het hoofd toont echter haar zwakke aard. Zo heeft Van der Nahmer Psyches persoonlijkheid in een verfijnde en precieze beeldtaal van alle kanten belicht.\nVoor de oorlog werkte deze beeldhouwer in de massieve, statische stijl van zijn leermeester, Bon Ingen Housz (1881-1953). Maar in de jaren vijftig werd de behoefte aan detaillering steeds sterker. Met steen en klei kon hij niet langer uit de voeten. De oplossing vond Van der Nahmer in de verloren wasmethode. Want, door een beeld op te zetten in was en vervolgens af te gieten in brons, kon hij alles maken wat hij wilde.\nUitzondering bevestigt echter de regel. Voor \u2018Psyche\u2019 gebruikte Van der Nahmer vermoedelijk gips als basis. Er zou een gipsmodel bewaard zijn gebleven. Bovendien heeft het beeld niet de kantachtige details die we kennen van zijn verloren was-sculptuur. Kennelijk was gips voor \u2018Psyche\u2019 het meest toepasselijke materiaal.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4806546262759,52.159701842291]},"properties":{"id":"14264408","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.139483\/4.436709\/52.179921\/4.524600\/brt\/1760\/\/14264408@1760","title":"Rembrandt","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Toon (Antonius Stanislaus Nicolaas Ludovicus) Dupuis (1877 - 1937)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Rembrandt","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Rembrandt","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/46ed12bbff444ba68ac11e348569bf4e\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1906","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Noordeindeplein","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Hij werd in 1606 geboren in de Weddesteeg in Leiden. Zijn vader had een molen vlakbij de plek waar nu molen De Put staat. In 1632 verliet hij zijn geboortestad om zijn geluk in Amsterdam te beproeven. Vrijwel iedereen weet dan over welke beroemde schilder uit de Gouden Eeuw het gaat: Rembrandt van Rijn.\nZijn 300ste geboortejaar werd in 1906 gevierd, onder meer met de opdracht aan Toon Dupuis zijn beeltenis in brons te vereeuwigen. De uit Antwerpen afkomstige Dupuis lag vanwege zijn academische signatuur goed bij de comit\u00e9s die opdrachten te vergeven hadden. Zo ook in Leiden. Dupuis ontwierp een traditionele portretbuste aan de hand van Rembrandts zelfportretten. Het beeld toont de kunstenaar op wat oudere leeftijd met in zijn rechterhand een etsnaald.\nGeplaatst op een hoge sokkel kreeg de buste een plek op de hoek Witte Singel\/Noordeinde, niet ver van waar ooit Rembrandts geboortehuis stond. Vermoedelijk had de smalle Weddesteeg in de ogen van het organiserend comit\u00e9 te weinig allure. Koningin Emma en prins Hendrik onthulden op 14 juli 1906 Rembrandts beeltenis. De discussie om het beeld te verplaatsen naar de Weddesteeg verstomde, toen in 2006 daar een sculptuur van Stephan Balkenhol werd geplaatst, getiteld: \u2018De jonge Rembrandt\u2019.\nHet borstbeeld aan de Witte Singel is elk jaar op 15 juli middelpunt van de viering van Rembrandts verjaardag. Deze viering vond voor het eerst in 2002 plaats. Ben Walenkamp van de stichting Tegen-Beeld, die de vele muurgedichten in Leiden heeft gerealiseerd, legde toen een krans bij het beeld. Hoewel de meeste bronnen aangeven dat Rembrandt is geboren op 15 juli, wordt de krans precies om middernacht gelegd. Dit is een compromis, omdat ook 14 juli 1606 wel wordt genoemd als geboortedatum van deze grote meester.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4855244181621,52.165645823841]},"properties":{"id":"14264414","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.145429\/4.441579\/52.185862\/4.529470\/brt\/1760\/\/14264414@1760","title":"Rennende paarden","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frank Letterie (1931 - )","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Rennende paarden","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Rennende paarden","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/d6ad3624d8a8401999050afd84e649f1\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1976","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"VLIEGERPARK ballonpad\/koekvliegerpad","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Hij maakt portretten en penningen. En beelden met thema\u2019s als moeder en kind, het gezin, het boerenleven. Ook komen we een keur aan dieren in zijn oeuvre tegen. Bijna alles in brons. Beeldhouwer Frank Letterie hakt wel eens een beeld uit steen, maar dat zijn website en een boek over zijn werk de titel \u2018Leven in brons\u2019 dragen, zegt genoeg.\nVan de dieren blijkt het paard een van zijn favorieten. Voor de kar gespannen of met een strijdende ruiter. Rustig staand of vrolijk springend. Alleen of in een kudde. Hoewel Arthur Spronken (1930) een van de bekendste vertolkers van het thema \u2018paard\u2019 is, wordt Frank Letterie beslist gerekend tot de grotere groep gedegen paardenbeeldhouwers die ons land rijk is.\nHij maakte het bronzen beeld \u2018Rennende paarden\u2019 aan de Ter Haarkade in 1976. Het gaat er wild aan toe. In een vliegende galop, oren in de nek en staarten naar achter wapperend, raken de vijf paardenlichamen elkaar. De voor- en achterbenen komen bijeen en strekken zich uit. De bewegingen van de dieren gaf Letterie natuurgetrouw weer, terwijl hij de paarden zelf stileerde.\nHet is een werkwijze die Letterie sinds de start van zijn carri\u00e8re in 1958 koestert; zijn beelden zijn naturalistisch, trefzeker neergezet met sobere, rake lijnen. Nooit heeft hij voor een meer experimentele benadering gekozen, wat eind jaren vijftig toen hij zijn opleidingen aan de Haagse Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten en aan de Amsterdamse Rijksakademie afsloot, beslist tot de mogelijkheden behoorde. Het was een tijd waarin de beeldhouwkunst volop in beweging was en er werd gezocht naar nieuwe materialen en vormen.\nVoor Letterie ligt de uitdaging op een ander vlak: het vangen van het juiste moment of het cre\u00ebren van evenwicht in een beeld vol dynamiek. Van dat laatste is \u2018Rennende paarden\u2019 een goed voorbeeld.\nTekst: Nicole Spaans\n\nwww.frankletterie.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5043667211417,52.161009364877]},"properties":{"id":"14264420","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.140791\/4.460421\/52.181228\/4.548312\/brt\/1760\/\/14264420@1760","title":"RVS element (Massieven)","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Frans (Franciscus Theodorus Alexandros) de Wit (1942 - 2004)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"RVS element (Massieven)","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"RVS element (Massieven)","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/bd63d61ce14d4470b275bfdc8d958e1d\/data","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Ankerpark","presenter":"text"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.490692996404,52.155545557955]},"properties":{"id":"14264426","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.135325\/4.446748\/52.175767\/4.534638\/brt\/1760\/\/14264426@1760","title":"Van Der Werff","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Johan Philip Koelman (1818 - 1893)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Van Der Werff","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Van Der Werff","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/3b15ac8bb34e44feb3755878cf6fd521\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1884","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Van Der Werffpark","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Eigenlijk weet iedere Leidenaar dat het verhaal niet helemaal klopt. Maar toch. Wie wil er nu niet horen over Pieter Adriaensz. Van der Werf (1529-1604)? Deze heldhaftige burgermeester bood in 1574 tijdens het beleg van Leiden zijn eigen lichaam aan de hongerende bevolking aan. In de 19e eeuw groeide deze burgervader uit tot nationale held. Zelfs zodanig dat koning Willem I het verhaal op een groot schilderij liet vastleggen door Mattheus van Bree (1816\/17). Dat enorme doek is te zien in Stedelijk Museum de Lakenhal.\nTer gelegenheid van de 300-jarige viering van het beleg en ontzet van Leiden in 1874 schreef een groep burgers een prijsvraag voor een monument ter ere van Van der Werf uit onder elf gerenommeerde beeldhouwers. De winnaar was de Haagse schilder\/beeldhouwer Johan Philip Koelman, ook bekend van het \u2018Onafhankelijkheidsmonument\u2019 op Plein 1813 in Den Haag. Koelman had samen met de architect H.P. Vogel niet alleen een beeld ontworpen. Hij had er tegelijkertijd een plek voor gecre\u00eberd, namelijk een vijfkantige kade-uitbouw aan de Hoogstraat. Een nieuwe fundering in de Rijn bleek echter te kostbaar. Daarom werd uiteindelijk voor het terrein van de buskruitramp gekozen. Op 3 oktober 1884 werd het beeld feestelijk onthuld in het pas aangelegde park dat sindsdien de naam van de burgermeester draagt.\nBovenop staat Pieter Adriaansz. Van der Werf. Koelman heeft hem zoals voor hem gebruikelijk op een classicistische manier verbeeld: een iets verheerlijkt portret ten voeten uit met een klassiek stand- en speelbeen. De burgemeester staat op een flinke sokkel: die mocht destijds bij een monument niet ontbreken. Op dat voetstuk zijn bovenaan drie wapenschilden aangebracht (Rijnland, Delfland en Schieland). Daaronder zijn vier reli\u00ebfs over het beleg en ontzet van Leiden te zien. Elk jaar met 3 oktober wordt rond dat beeld koraal gezongen en een krans gelegd.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4913152724878,52.15852366649]},"properties":{"id":"14264432","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.138304\/4.447370\/52.178743\/4.535261\/brt\/1760\/\/14264432@1760","title":"Visfontein","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Jacob Roman","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Visfontein","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Visfontein","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/140dffad7818461791dbf72644752aec\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1693","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"fontein","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"natuursteen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Vismarkt","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"\u2018s Winters krijgt hij een jas aan. Van hout wel te verstaan. Want de steensoort waaruit de visfontein werd gehouwen, is niet meer goed bestand tegen vorst. In de zomermaanden spuit deze fontein er regelmatig lustig op los. Dat was in de tijd toen hij net was aangelegd wel anders.\nDe fontein dateert uit 1693. Destijds wilde het stadsbestuur ervoor zorgen dat de verkopers van vis op de vismarkt in verband met de hygi\u00ebne over voldoende zuiver water konden beschikken. Alleen op marktdagen werkte de fontein toen. In 1996 ontdekten archeologen dat het water dat indertijd uit de fontein spoot afkomstig moet zijn van de hoger gelegen Burcht. In de burchtheuvel vonden zij namelijk behalve een waterkelder met een zandvloer onder het oppervlaktewaterniveau, ook nog twee reservoirs. Daarin kon het gezuiverde grondwater uit de kelder worden opgeslagen. Bovendien troffen de archeologen een verbinding aan tussen die reservoirs en de visfontein. Zelfs onder de Nieuwe Rijn door. Het hoogteverschil van tien meter zorgde ervoor dat de fontein \u2018spoot\u2019.\nDe visfontein is echter niet alleen een functioneel ding dat water spuit. Doordat de bekende architect\/beeldhouwer Jacob Roman tekende voor het ontwerp, is het van toepasselijke decoratie en symboliek voorzien. Roman was van huis uit beeldsnijder, maar in 1681 ruilde hij zijn beeldhouwgereedschap om voor die van architect. Niet zonder succes, want hij bracht het in 1689 tot hofarchitect van koning-stadhouder Willem III.\nOpmerkelijk is dat Romans werk varieert van strak Hollands classicisme (Paleis Het Loo, Apeldoorn) tot meer barok. Van dat laatste is de visfontein een voorbeeld. Behalve de visfontein heeft hij in Leiden ook het poortgebouw van de Meermansburghof ontworpen. Bovendien was hij er van 1681 tot 1690 stadsarchitect.\nOverigens is de fontein sinds 1878 aangesloten op het (duin)waterleidingnet. Ter opening van dat nieuwe waterleidingnet spoot de visfontein het eerste duinwater.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4933906782687,52.15675447348]},"properties":{"id":"14264438","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.136534\/4.449445\/52.176975\/4.537336\/brt\/1760\/\/14264438@1760","title":"Visverkoper","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Gerard Brouwer (1951 - 2017)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Visverkoper","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Visverkoper","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/023ee0f575f34268b601bd462353d5e8\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1984","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Botermarkt thv nr. 27","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Bloemenkoopman, lakenkoopman en visverkoper. Het is een reeks van drie marktlieden, die de Katwijkse beeldhouwer Gerard Brouwer tussen 1984 en 1987 maakte in opdracht van de gemeente Leiden. In 1983 werd besloten drie beelden te plaatsen langs de Nieuwe Rijn, daar waar het elke woensdag en zaterdag markt is. Voor Brouwer een opdracht die hem op het lijf was geschreven.\nDe in Leiden geboren beeldhouwer ontwierp voor alle marktbezoekers herkenbare figuren, in zijn ongekunstelde figuratieve beeldtaal. De marktkoopman past perfect binnen het oeuvre van Brouwer, dat grotendeels bestaat uit gewone mensen door hem vastgelegd tijdens hun dagelijkse bezigheden. Door heel Nederland staan zijn beelden: een moeder met kind op de fiets, een kolenboer, een houthandelaar, schaatsers, ruiters te paard, man en vrouw in een vrolijke omhelzing.\nBrouwer is ook de maker van het monument voor Indi\u00eb-gangers uit 1999 bij Molen de Put. Heel subtiel heeft hij daar het verdriet verbeeld van de degenen die kameraden verloren. Een lege plek in een rij van drie mannen, twee schouder aan schouder en een alleen, spreekt boekdelen. Dat typeert het werk van Brouwer. Niet zozeer de gelaatsuitdrukking verraadt een emotie, als wel de lichaamstaal. Dat geldt beslist ook voor de \u2018Viskoopman\u2019. Het zijn niet alleen herkenbare figuren, het zijn personen. De \u2018Viskoopman\u2019 uit 1984, met de grote bak voor zijn buik, opgestroopte mouwen, schort en rubberlaarzen, is sterk van al het sjouwwerk dat hij al jaren doet. Het is een noeste werker. Een no-nonsens persoon, die lijkt te willen zeggen dat er niet met hem te spotten valt, maar wel te lachen. Brouwer vertelt een verhaal, geeft door vorm, houding en gekozen moment verdieping aan het door hem gekozen thema.\nTekst: Nicole Spaans\n\nwww.gerardbrouwer.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5123788459845,52.15050475561]},"properties":{"id":"14264444","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.130281\/4.468434\/52.170728\/4.556324\/brt\/1760\/\/14264444@1760","title":"Was ik een zwaluw, een herinnering aan geboden gastvrijheid","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Leontine Sies","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Was ik een zwaluw, een herinnering aan geboden gastvrijheid","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Was ik een zwaluw, een herinnering aan geboden gastvrijheid","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeenteleiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/6ef98f289c55474d97e09dc72e8c049f\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"2002","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons, roestvrij staal","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Kasteelhof (kan m niet nauwleuriger vinden)","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Zou het de zwaluw zijn uit het sprookje Duimelijntje van de gebroeders Grimm die in de sculptuur \u2018Was ik een zwaluw. Een herinnering aan geboden gastvrijheid\u2019 is verbeeld? Kunstenaar Leontine Sies plaatste voor dit beeld een bronzen zwaluw op een hoge stoel van roestvrij staal. Het vreemde dier is bijna menselijk. De vleugels lopen uit in mensenhanden met mensenvingers. En de borstkas is die van een man. Sies smelt mens en dier samen. Het resultaat is een surre\u00ebel en po\u00ebtisch beeld.\nDe gemeente Leiden en de wijkvereniging stichting Meerburg financierden het beeld, terwijl een commissie met vertegenwoordigers van stichting Meerburg, het opvangcentrum en het toenmalige Centrum Beeldende Kunst (CBK) de opdracht begeleidde. Sies\u2019 beeld functioneert als een tastbare herinnering aan het asielzoekerscentrum dat van 1995 tot 2000 in de wijk Meerburg stond. Op 3 juli 2002 werd het onthuld.\nDe zwaluw is een trekvogel die jaarlijks naar Afrika vliegt om daar te overwinteren. Sies zag de vogel als symbool voor de asielzoeker, die na een lange reis rust vindt. De stoel waarop de vogel dat doet, verwijst naar zowel een gastvrije uitnodiging om plaats te nemen, als naar het lange wachten tijdens de bureaucratische, soms uitputtende afhandeling van een asielaanvraag. Zo wilde de kunstenaar een aantal facetten uit het bestaan van een asielzoeker verbeelden. Sies koos expres voor een verhoogde stoel, zodat de vogel contact maakt met de voorbijgangers, als symbool voor het contact tussen asielzoekers en wijkbewoners.\nSies studeerde beeldhouwkunst aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag (1987-1993). Haar fascinatie voor zowel mens als dier is de drijfveer achter haar werk. Beide combineert zij tot nieuwe wezens, die even surrealistisch als herkenbaar zijn. Door de merkwaardige samensmelting van mens en dier zijn associaties met de wonderbaarlijke gedaantewisselingen in \u2018Metamorfosen\u2019 van de Romeinse dichter Ovidius niet ver weg.\nTekst: Machteld Leij\n\nwww.leontinesies.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5058283587823,52.150769134201]},"properties":{"id":"14264450","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.130546\/4.461883\/52.170992\/4.549774\/brt\/1760\/\/14264450@1760","title":"Worstelende jongens","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Gerard (Gerardus Hermanus) van Remmen (1920 - 1994)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Worstelende jongens","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Worstelende jongens","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/a7b0638ea66343e1822842c138dcf4ce\/data","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1962","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"beton","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Oppenheimstraat t.o. 12-23","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Hij maakte enkele abstracte, maar toch vooral veel figuratieve beelden. En altijd zocht beeldhouwer Gerard van Remmen naar een harmonieuze opbouw en evenwicht. Daarbij trachtte hij tegelijkertijd visuele spanning en dynamiek te bereiken. Zo vervaardigde Van Remmen in 1962 het betonnen beeld \u2018Worstelende jongens\u2019. De jongenslichamen slingeren om elkaar en vormen daarmee twee elkaar kruisende diagonalen. Met deze opzet ontstond een heldere compositie, verlevendigd door een moment van actie en grote krachtsinspanning.\nHet beeld zette Van Remmen op in was en goot het daarna af in beton. Het was voor hem destijds een nieuw materiaal waarmee hij naast staal en een abstractere vormentaal na de Tweede Wereldoorlog experimenteerde. Beton heeft een aantal voordelen ten opzicht van natuursteen, waar Van Remmen aanvankelijk, vanuit zijn traditionele opleiding veel mee werkte. Zo zijn grotere afmetingen mogelijk door het gebruik van een wapening, vrijere vormen door het gieten en door de samenstelling van de specie te veranderen, ontstaan wisselende structuren en oppervlakken. Bij zijn beeld aan de Oppenheimstraat realiseerde Van Remmen een levendige huid door grofkorrelige specie toe te passen.\nAls geboren Hagenaar bevond zijn werkterrein zich met name in de hofstad. Hij had daar al jong een uitstekende reputatie door de reli\u00ebfs die hij maakte voor het voormalige stadhuis aan het Burgemeester De Monchyplein. Zijn herkenbare vormgeving was geliefd bij het grote publiek. En ook bij opdrachtgevers, die begrepen dat abstracte beeldhouwkunst nog te moeilijk lag. Altijd proberend aansluiting te vinden bij de architectuur, nam Van Remmen veel bouwplastiek en reli\u00ebfs voor zijn rekening. \u2018Worstelende jongens\u2019 gaat met name door het materiaalgebruik van beton en baksteen voor de sokkel een relatie aan met de omringende architectuur van toen. Maar ook de thematiek van de spelende figuren sluit fraai aan bij de jonge wijk waar het beeld destijds voor werd gemaakt.\nTekst: Nicole Spaans","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4449570651575,52.149847708872]},"properties":{"id":"14264456","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.129624\/4.401012\/52.170071\/4.488902\/brt\/1760\/\/14264456@1760","title":"Zonder titel - 3 buizen met balk","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Fons Verheijen","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Zonder titel - 3 buizen met balk","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Zonder titel - 3 buizen met balk","presenter":"raw"},{"key":"afbeelding","title":"AFBEELDING","value":"https:\/\/gemeente-leiden.maps.arcgis.com\/sharing\/rest\/content\/items\/18a95c9f752541f682ab5835865d97e6\/data","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Margaret Staalstraat\/Anna van Bossepad","presenter":"text"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4910958573572,52.159186413683]},"properties":{"id":"14264462","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.138967\/4.447151\/52.179406\/4.535041\/brt\/1760\/\/14264462@1760","title":"Bloemenkoopman","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Gerard Brouwer (1951 - 2017)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Bloemenkoopman","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Bloemenkoopman","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1987","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Visbrug thv 6","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Onder marktkooplui zijn veel vrouwen. Daarom is hem wel verweten dat de drie marktkooplieden die hij verbeeldde mannen zijn: de \u2018Lakenkoopman\u2019, de \u2018Viskoopman\u2019, beide uit 1984, en de \u2018Bloemenkoopman\u2019 uit 1987. Maar, zegt beeldhouwer Gerard Brouwer: \u201cHet gaat om het type van iemand die op de markt staat, of dat nu een man of een vrouw is, maakt voor mij niet veel uit.\u201d\nDe reeks van drie marktkooplieden die Brouwer maakte in opdracht van de gemeente staat langs de Nieuwe Rijn. Elke woensdag en zaterdag is daar markt. De marktkoopman is een onderwerp dat uitstekend past binnen het oeuvre van Brouwer, een beeldhouwer met een grote voorliefde voor het gewone. Hij verbeeldt de dingen die hij om zich heen waarneemt, met name dieren en mensen. Zijn beelden staan overal in het land: een conversatie van mannen in pak met aktetas, een moeder met kind, een timmerman, een stel op reis, maar ook een standbeeld van Spinoza, onthuld in Rijnsburg in 1993.\nBrouwer maakt geen abstracte beelden, naar zijn eigen zeggen omdat hij dat niet kan. Al tijdens zijn opleidingen aan de Academie van Beeldende Kunsten Artibus te Utrecht en de Rijksakademie in Amsterdam bleek de figuratie hem het best te liggen. Maar hij stileert of abstraheert wel. In de Zeeuwse Courant van 2 juli 2004 legt hij dat uit: \u201cIk laat dingen weg of accentueer ze juist. Hoewel ik me in zo\u2019n geval minder houd aan de uitbeelding van de werkelijkheid, kunnen de beelden er realistischer door worden, omdat een bepaalde beweging of een bepaalde emotie er overtuigender door wordt.\u201d\nBij de \u2018Bloemenkoopman\u2019 komt dat tot uiting in de bloemen. Het boeket is niet eens zo groot, maar doordat de man er zo intens naar kijkt, wordt in \u00e9\u00e9n oogopslag helder dat hij d\u00e9 \u2018Bloemenkoopman\u2019 van Leiden is.\nTekst: Nicole Spaans\n\nwww.gerardbrouwer.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.5072144486228,52.166733690694]},"properties":{"id":"14264468","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.146518\/4.463269\/52.186950\/4.551160\/brt\/1760\/\/14264468@1760","title":"Fontein","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Constant Nieuwenhuis","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Fontein","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Fontein","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1970","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"diverse materialen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Surinamestraat","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Als schilder van de Cobrabeweging, zo kennen de meeste mensen hem. Vier jaar na de Tweede Wereldoorlog richtte Constant Nieuwenhuis samen met collega\u2019s als Karel Appel en Corneille deze kunstbeweging op. Met hun vrije beeldtaal die teruggreep op het onbevangene van kindertekeningen gaven zij een antwoord op de voorbije oorlogsjaren \u00e9n op de burgerlijkheid direct daarna.\nBegin jaren vijftig richtte Constant zijn blik op \u2018New Babylon\u2019, een denkbeeldige stad waarin de mens bevrijd zou zijn van arbeid en zich helemaal zou kunnen richten op de ontwikkeling van zijn creativiteit door spel. Prachtige maquettes zijn uit dat twintig jaar durende project voortgekomen. Pas in 1972 heeft hij het schilderen weer opgepakt.\nDe fontein die zich op het Leidse Kooiplein bevindt, is een laatste monumentaal ruimtelijk werk dat Constant realiseerde. Het geld daarvoor werd beschikbaar gesteld door de in 1966 be\u00ebindigde Stichting Persgasstation. Tijdens de Tweede Wereldoorlog konden diensten als de ambulance en brandweer gebruik maken van de alternatieve brandstof persgas. Dat werd getankt bij het persgasstation aan de Hoge Rijndijk. Na de oorlog werden de gelden van dat station ondergebracht in deze stichting.\nHoewel Constant in 1967 van de gemeente Leiden de opdracht kreeg om een fontein als (verzets)monument te maken, was voor hem het uitgangspunt bij deze fontein water als speelmateriaal. Dat strookt met zijn idee\u00ebn voor \u2018New Babylon\u2019. Constant noemde zijn fontein een natte speelplaats. De speelsheid is vooral terug te zien in de 27 kris kras door elkaar staande, spuitende palen van verschillende hoogte en dikte en de flinke bal daartussen. Ook de drie sterk vereenvoudigde figuren aan de rand nodigen uit tot spelen.\nOp 21 mei 1970 werd de fontein onthuld. Fouten in de watertechniek zorgden al gauw voor wateroverlast. Hoge reparatiekosten legden de fontein tenslotte het zwijgen op. Tot eind jaren negentig werd besloten tot restauratie. Intussen spuit Constants fontein weer.\nTekst: Sandra Spijkerman","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.4918877944809,52.157841766172]},"properties":{"id":"14264474","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.137622\/4.447942\/52.178062\/4.535833\/brt\/1760\/\/14264474@1760","title":"Lakenverkoper","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Gerard Brouwer (1951 - 2017)","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Lakenverkoper","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Lakenverkoper","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1984","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"brons","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Koornbrug","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het huidoppervlak is globaal behandeld, zoals dat bij meer modelleurs bij uitstek het geval is. Gerard Brouwer is zo\u2019n beeldhouwer\/modelleur. Zijn sculpturen boetseert hij met klei en giet ze later in brons af. Details doen er niet zo toe, de aandacht is gericht op het karakteristieke van het onderwerp. Als het gaat om saamhorigheid ligt het accent op armen die ineengehaakt zijn, als het gaat over reizen zien we een opvallend grote koffer.\nZo is de \u2018Lakenkoopman\u2019 van Brouwer uit 1984 een echte verkoper. Centraal staat de lap stof, die de man aanprijst. Met de licht gebogen, bijna onderdanige houding toont Brouwer dat de marktkoopman zijn stof erg graag aan de man, of beter de vrouw wil brengen.\nAfgezien van het eigene van een personage dat Brouwer naar voren brengt in zijn sculptuur, streeft hij altijd naar een uitgebalanceerde compositie. In de Provinciale Zeeuwse Courant van 2 juli 2004 zegt hij daarover: \u201c[...] Mensen vinden mijn beelden al heel gauw mooi, omdat ze lijken, maar dat is voor mij niet het belangrijkste. Ik wil een mooi evenwichtig beeld maken. In die zin verschillen mijn beelden niet van abstracte kunstwerken. [...] Ook voor een abstract beeld geldt dat het omvalt als het scheef is.\u201d\nDe \u2018Lakenkoopman\u2019 is onderdeel van een reeks van drie marktlieden, die Brouwer in opdracht van de gemeente Leiden vervaardigde. Ze staan langs de Nieuwe Rijn, waar het elke woensdag en zaterdag markt is. Waar bij de \u2018Lakenkoopman\u2019 uit 1984 het aspect van de verkoop nadrukkelijk in beeld is gebracht, ligt bij de \u2018Viskoopman\u2019 het accent op het harde werken. En bij de \u2018Bloemenkoopman\u2019 is het juist de ingetogen aandacht voor het product, de bos bloemen, waar Brouwer de aandacht op vestigt. Zo weet Brouwer drie verschillende marktkooplieden ieder hun eigen identiteit te geven.\nTekst: Nicole Spaans\n\nwww.gerardbrouwer.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}},{"type":"Feature","geometry":{"type":"Point","coordinates":[4.455227219781,52.147325628046]},"properties":{"id":"14264480","link":"https:\/\/kaart.leiden.nl\/hier-staat-kunst#52.127101\/4.411282\/52.167550\/4.499173\/brt\/1760\/\/14264480@1760","title":"Monument voor Joke Smit","meta":[{"key":"kunstenaar","title":"KUNSTENAAR","value":"Cune van Groeningen","presenter":"text"},{"key":"titel","title":"TITEL","value":"Monument voor Joke Smit","presenter":"raw"},{"key":"titel-project","title":"TITEL_PROJECT","value":"Monument voor Joke Smit","presenter":"raw"},{"key":"jaar-plaatsing","title":"JAAR_PLAATSING","value":"1997","presenter":"raw"},{"key":"type","title":"TYPE","value":"Sculptuur","presenter":"raw"},{"key":"materiaal","title":"MATERIAAL","value":"staal en baksteen","presenter":"raw"},{"key":"toponiem","title":"TOPONIEM","value":"Station de Vink","presenter":"text"},{"key":"beschrijving","title":"BESCHRIJVING","value":"Het \u2018Monument voor Joke Smit\u2019 op het Alexandra Tinneplein bij Station De Vink bestaat uit twee langwerpige vormen van staal geplaatst over een vierkante \u2018vulkaan\u2019 van baksteen. Op de vulkaan, die met een draaiing uit de bestrating lijkt te groeien, stond oorspronkelijk een goudglanzende spiraalvorm. De bestrating van het plein en het object vormen samen een abstract eerbetoon aan de feministe Joke Smit (1933-1981). Zij vertegenwoordigde de tweede feministische golf, die zich afspeelde in de jaren zestig en zeventig.\nIn het monument heeft beeldhouwer Cune van Groeningen het mannelijke en het vrouwelijke in evenwicht gebracht. Daarmee is het beeld een metafoor voor het gedachtegoed van Joke Smit en de Man-Vrouw-Maatschappij. In 1968 richtte Smit samen met Hedy d\u2019Ancona \u2013 die het beeld onthulde in 1994 \u2013 deze feministische actiegroep op. Ze streden voor de gelijkwaardigheid van man en vrouw in de maatschappij, op de arbeidsmarkt en thuis.\nVan Groeningen koos expliciet voor de spiraal om het vrouwelijke als positief en krachtig element te verbeelden. De spiraalvorm is op het eiland Malta een prehistorisch symbool voor vrouwelijkheid en vruchtbaarheid. De vulkaan staat voor een energieke krachtexplosie. Voor de symboliek van het mannelijke in het monument haalde Van Groeningen inspiratie bij de beeldende kunst van de jaren zeventig. De abstract geometrische, stalen buitenbeelden op groot formaat uit die tijd waren robuust en imposant: typisch mannelijk.\nVan Groeningen keek ook naar de omgeving van het kunstwerk: de nabijgelegen stalen brug, de vormgeving van het station tegenover het Alexandra Tinneplein, ze komen allemaal terug in het monument.\nVan Groeningen studeerde beeldhouwen aan de Rijksakademie te Amsterdam (1971-1976) en werkt sinds 1980 aan projecten in opdracht. Rond 2000 ging zij op kleinere schaal werken. Ze maakt objecten en fotocollages, waarin ze het effect van menselijke bemoeienis op de natuur wil blootleggen.\nTekst: Machteld Leij\n\nwww.cunevangroeningen.nl","presenter":"raw"}],"category":"Kunstwerken in leiden"}}]}